کلید مینیاتوری ۱۶ آمپر پرمصرف‌ترین کلید در تابلو واحدهای مسکونی و تجاری است. تقریباً همه‌ی مدارهای پریز، ماشین لباسشویی، ظرفشویی و یخچال با این کلید حفاظت می‌شوند. اما ۱۶ آمپر بودن کلید به‌تنهایی کافی نیست: سیم پشت آن، منحنی قطع، قدرت قطع و تعداد پل هم باید درست انتخاب شوند. این صفحه فقط درباره‌ی رده‌ی ۱۶ آمپر است؛ اصول کلی انتخاب را در راهنمای انتخاب کلید مینیاتوری توضیح داده‌ایم.
کلید ۱۶ آمپر برای چه مدارهایی مناسب است
کلید ۱۶ آمپر در برق تک‌فاز ۲۳۰ ولت حداکثر حدود ۳.۷ کیلووات را تحمل می‌کند. در عمل، جریان کار پیوسته‌ی مدار بهتر است کمتر از ۱۶ آمپر بماند تا کلید در روزهای گرم و تابلوهای شلوغ بی‌دلیل قطع نکند. در سه‌فاز ۴۰۰ ولت، کلید سه‌پل ۱۶ آمپر حدود ۱۱ کیلوولت‌آمپر ظرفیت دارد.
| مدار یا مصرف‌کننده | جریان کار تقریبی | نکته |
|---|---|---|
| پریزهای عمومی اتاق‌ها | متغیر، تا ۱۶ A | منحنی C؛ زیر محافظ جان ۳۰ میلی‌آمپر |
| پریزهای آشپزخانه | کتری و مایکروویو تا حدود ۱۰ A | دست‌کم دو مدار جدا |
| ماشین لباسشویی و ظرفشویی | ۸ تا ۱۰ A | هرکدام مدار اختصاصی |
| یخچال و فریزر | کم، با جریان راه‌اندازی کمپرسور | منحنی C؛ ترجیحاً مدار مستقل |
| فر برقی توکار ۲.۵ تا ۳.۵ کیلووات | ۱۱ تا ۱۵ A | طبق دفترچه‌ی سازنده |
| کولر گازی ۹۰۰۰ تا ۱۸۰۰۰ | ۵ تا ۱۳ A | منحنی C؛ برای ۱۸۰۰۰ جریان پلاک را کنترل کنید |
| کولر آبی و پمپ کوچک تک‌فاز | ۲ تا ۸ A | منحنی C |
| موتور سه‌فاز ۴ تا ۵.۵ کیلووات | حدود ۸ تا ۱۱ A | سه‌پل منحنی D یا کلید حرارتی موتوری |
برای جزئیات کولر گازی به راهنمای فیوز و سیم کولر گازی و برای مدارهای آشپزخانه به راهنمای سیم‌کشی آشپزخانه سر بزنید.
سیم مناسب کلید مینیاتوری ۱۶ آمپر
قاعده‌ی اصلی این است که جریان نامی کلید از جریان مجاز سیم بیشتر نباشد. اعداد جدول زیر از جدول B.۵۲.۴ استاندارد IEC 60364-5-52 برای سیم مسی با عایق PVC در دمای محیط ۳۰ درجه آمده‌اند. روش B1 یعنی سیم تک‌رشته داخل لوله روی دیوار یا داخل دیوار بنایی که رایج‌ترین حالت سیم‌کشی ساختمان است.
| سطح مقطع مس | B1، دو هادی بارگذاری‌شده (تک‌فاز) | B1، سه هادی بارگذاری‌شده (سه‌فاز) | نتیجه برای کلید ۱۶ آمپر |
|---|---|---|---|
| 1.5 mm² | 17.5 A | 15.5 A | مجاز نیست؛ فقط برای کلید ۱۰ آمپر |
| 2.5 mm² | 24 A | 21 A | انتخاب استاندارد |
| 4 mm² | 32 A | 28 A | برای مسیر طولانی یا لوله‌ی شلوغ |
سیم ۲.۵ در شرایط عادی حاشیه‌ی خوبی دارد، اما ضرایب کاهش را فراموش نکنید. در دمای ۴۰ درجه ضریب ۰.۸۷ و برای چهار مدار در یک لوله ضریب ۰.۶۵ اعمال می‌شود. در حالت دوم جریان مجاز سیم ۲.۵ به حدود ۱۵.۶ آمپر می‌رسد که از ۱۶ کمتر است؛ پس یا مدارها را در لوله‌های جدا ببرید یا سیم ۴ بکشید. در مسیرهای بالای ۲۵ تا ۳۰ متر، افت ولتاژ را هم کنترل کنید. محاسبه‌ی دقیق را با ماشین‌حساب سطح مقطع کابل انجام دهید و برای جدول کامل به جدول جریان مجاز سیم و کابل مراجعه کنید. دلیل این‌که مدار پریز با سیم ۱.۵ بسته نمی‌شود در راهنمای سیم پریز آمده است.
منحنی B، C یا D در کلید ۱۶ آمپر
منحنی، جریان قطع آنی (مغناطیسی) را تعیین می‌کند. در کلید ۱۶ آمپر محدوده‌ها چنین‌اند:
- منحنی B: قطع آنی بین ۴۸ تا ۸۰ آمپر. برای مدارهای مقاومتی، مسیرهای خیلی بلند که جریان اتصال کوتاه انتهای آن کم است، و ژنراتورهای کوچک.
- منحنی C: قطع آنی بین ۸۰ تا ۱۶۰ آمپر. انتخاب پیش‌فرض برای پریز، یخچال، کولر و مصارف عمومی.
- منحنی D: قطع آنی بین ۱۶۰ تا ۳۲۰ آمپر. برای موتور، ترانسفورماتور کوچک، دستگاه جوش و بارهای با جریان هجومی زیاد.
بخش حرارتی در هر سه منحنی یکسان است: طبق IEC 60898-1 کلید در ۱.۱۳ برابر جریان نامی (حدود ۱۸ آمپر) دست‌کم یک ساعت قطع نمی‌کند و در ۱.۴۵ برابر (حدود ۲۳ آمپر) ظرف یک ساعت قطع می‌کند. به همین دلیل منحنی D را نباید برای «قطع نکردن» یک مدار پریز پرمصرف به کار برد؛ اگر کلید C روی پریز مدام قطع می‌کند، مشکل از اضافه‌بار یا عیب است، نه منحنی. علت‌یابی را در راهنمای علت قطع شدن کلید مینیاتوری ببینید.
قدرت قطع: ۴.۵، ۶ یا ۱۰ کیلوآمپر
قدرت قطع (Icn) بیشترین جریان اتصال کوتاهی است که کلید بدون آسیب قطع می‌کند و ربطی به ۱۶ آمپر ندارد. در تابلو واحد آپارتمانی که چند ده متر کابل با ترانسفورماتور فاصله دارد، جریان اتصال کوتاه معمولاً کمتر از چند کیلوآمپر است و Easy9 با ۴.۵ کیلوآمپر کافی است. iK60N و iC60N با ۶ کیلوآمپر حاشیه‌ی بیشتری دارند و iC60H با ۱۰ کیلوآمپر برای تابلوهای نزدیک ترانس یا تابلو اصلی ساختمان مناسب است. تفاوت این سری‌ها را در مقایسه‌ی iK60N، iC60N و iC60H بخوانید.
تک‌پل، 1P+N، دوپل، سه‌پل یا چهارپل
- تک‌پل (1P): فقط فاز را قطع می‌کند. رایج‌ترین حالت برای مدارهای نهایی تابلو واحد.
- 1P+N: فاز حفاظت‌شده است و نول بدون حفاظت جریانی، همزمان با فاز قطع می‌شود. برای جاهایی که قطع نول لازم است، مثل سیستم TT یا مدارهای فضای باز.
- دوپل (2P): فاز و نول هر دو قطع می‌شوند. برای مدار آبگرمکن، پمپ یا هر مداری که عیب‌یابی و ایمنی سرویس‌کار مهم است.
- سه‌پل (3P): برای موتور سه‌فاز کوچک، هیتر سه‌فاز یا تغذیه‌ی تابلو فرعی کم‌مصرف.
- چهارپل (4P): سه فاز و نول؛ برای تغذیه‌ی تابلو فرعی سه‌فاز که بار تک‌فاز هم دارد.
برای چیدمان مدارهای یک تابلو و شمارش تعداد کلیدها از ابزار برنامه‌ریزی تابلو استفاده کنید.
جدول کد فنی کلید مینیاتوری ۱۶ آمپر
کدهای Easy9 از فهرست کالاهای لمپاولت است و همه منحنی C با قدرت قطع ۴.۵ کیلوآمپرند. کدهای iC60N بر اساس قاعده‌ی کدگذاری A9F اشنایدر آمده‌اند که در جدول کد فنی iC60N توضیح داده شده است. خانه‌های «—» یعنی کد را با اطمینان اعلام نمی‌کنیم و باید پیش از سفارش استعلام شود.
| تعداد پل | Easy9 منحنی C (۴.۵ kA) | iC60N منحنی B | iC60N منحنی C | iC60N منحنی D |
|---|---|---|---|---|
| 1P | EZ9F34116 | A9F73116 | A9F74116 | A9F75116 |
| 1P+N | — | — | A9F74616 | — |
| 2P | EZ9F34216 | A9F73216 | A9F74216 | A9F75216 |
| 3P | EZ9F34316 | A9F73316 | A9F74316 | A9F75316 |
| 4P | EZ9F34416 | A9F73416 | A9F74416 | A9F75416 |
کلیدهای اتوماتیک ال اس سری ABN و ABS رده‌ی ۱۶ آمپر ندارند و کوچک‌ترین جریان آن‌ها ۱۵ آمپر است؛ برای مدار نهایی ۱۶ آمپر همان کلید مینیاتوری انتخاب درست است. اگر بین Easy9 و سری Acti9 مردد هستید، مقایسه‌ی Easy9 و iK60N را ببینید.
اشتباه‌های رایج
- بستن کلید ۱۶ آمپر روی سیم ۱.۵ به‌خاطر «یکسان بودن کلیدهای تابلو».
- عوض کردن کلید ۱۶ با ۲۰ یا ۲۵ آمپر وقتی مدار مدام قطع می‌کند، بدون تعویض سیم.
- گذاشتن چند مصرف‌کننده‌ی پرقدرت مثل اتو، بخاری برقی و کتری روی یک مدار ۱۶ آمپر.
- بی‌توجهی به ضریب کاهش وقتی چند مدار ۱۶ آمپر در یک لوله اجرا شده‌اند.
خرید کلید مینیاتوری ۱۶ آمپر
کلیدهای مینیاتوری Easy9 و Acti9 اشنایدر را می‌توانید از دسته‌ی کلید مینیاتوری فروشگاه یا با فرم سفارش سریع تهیه کنید. قیمت روز هر کالا در صفحه‌ی همان محصول درج شده است. برای سفارش عمده و فاکتور رسمی با ۰۲۱-۶۶۷۱۱۱۵۹ یا واتساپ ۰۹۱۹-۵۹۳-۲۸۹۹ تماس بگیرید؛ ارسال به سراسر کشور انجام می‌شود.
سؤالات متداول
کلید مینیاتوری ۱۶ آمپر چه سیمی می‌خواهد؟
در سیم‌کشی معمول ساختمان سیم مسی ۲.۵ میلیمتر مربع. اگر چند مدار در یک لوله هستند، دمای محیط بالاست یا مسیر طولانی است، سیم ۴ انتخاب مطمئن‌تری است. سیم ۱.۵ برای کلید ۱۶ آمپر مجاز نیست.
کلید ۱۶ آمپر چند وات برق تحمل می‌کند؟
در برق تک‌فاز ۲۳۰ ولت حداکثر حدود ۳.۷ کیلووات. بهتر است بار پیوسته‌ی مدار کمتر از این مقدار بماند. کلید سه‌پل ۱۶ آمپر در ۴۰۰ ولت حدود ۱۱ کیلوولت‌آمپر ظرفیت دارد.
برای پریز کلید ۱۶ آمپر تیپ B بگیرم یا C؟
برای پریز منحنی C انتخاب پیش‌فرض است، چون جریان هجومی وسایلی مثل جاروبرقی و کمپرسور یخچال را تحمل می‌کند. منحنی B برای مسیرهای خیلی بلند یا مدارهای مقاومتی کاربرد دارد.
کد EZ9F34116 چه کلیدی است؟
کلید مینیاتوری اشنایدر Easy9 تک‌پل ۱۶ آمپر با منحنی C و قدرت قطع ۴.۵ کیلوآمپر طبق IEC 60898-1. نسخه‌ی دوپل آن EZ9F34216 و سه‌پل آن EZ9F34316 است.
آیا میتوان کلید ۱۶ آمپر را با ۲۰ آمپر عوض کرد؟
فقط اگر سیم مدار برای ۲۰ آمپر کافی باشد؛ یعنی معمولاً سیم ۴ میلیمتر مربع. روی سیم ۲.۵ در شرایط عادی کلید ۱۶ آمپر انتخاب ایمن است و بزرگ کردن کلید بدون تعویض سیم، خطر گرمایش و آتشسوزی دارد.
