اگر برای تابلوی یک ساختمان کلید مینیاتوری اشنایدر سفارش داده باشید، احتمالاً با این سؤال روبه‌رو شده‌اید: iK60N بخرم، iC60N یا iC60H؟ هر سه از خانواده‌ی Acti9 هستند، ظاهری نزدیک به هم دارند و در آمپرهای مشابه عرضه می‌شوند؛ اما تفاوت قیمت و کاربرد آن‌ها قابل توجه است. در این مقاله با تکیه بر مشخصات رسمی اشنایدر، تفاوت این سه سری را توضیح می‌دهیم، جدول مقایسه ارائه می‌کنیم و می‌گوییم برای هر نوع پروژه کدام سری انتخاب منطقی‌تری است.
خانواده‌ی Acti9 اشنایدر در یک نگاه
Acti9 نسل تجهیزات ماژولار تابلوهای توزیع فشار ضعیف اشنایدر الکتریک است. کلیدهای مینیاتوری این خانواده روی ریل DIN ۳۵ میلی‌متری نصب می‌شوند، برای هر پل ۱۸ میلی‌متر عرض دارند و حفاظت ترمومغناطیسی، یعنی حفاظت حرارتی در برابر اضافه‌بار و حفاظت مغناطیسی در برابر اتصال کوتاه، ارائه می‌دهند. تفاوت سری‌ها در سه چیز است: ظرفیت قطع اتصال کوتاه، استانداردی که کلید طبق آن آزمون شده و امکانات و لوازم جانبی. همه‌ی مدل‌های این مقاله در دسته‌ی کلید مینیاتوری اشنایدر لمپاولت موجودند.
کلید مینیاتوری iK60N: انتخاب اقتصادی ساختمان
سری iK60N برای تابلوهای ساختمان‌های مسکونی، اداری و تجاری طراحی شده است. طبق دیتاشیت اشنایدر، ظرفیت قطع آن ۶۰۰۰ آمپر (6kA) طبق استاندارد IEC/EN ۶۰۸۹۸-۱ است و ظرفیت قطع سرویس آن (Ics) هم برابر ۱۰۰ درصد همین مقدار اعلام شده است. عمر مکانیکی ۲۰ هزار و عمر الکتریکی ۱۰ هزار مانور، درجه حفاظت IP20 و امکان قفل کردن دسته از دیگر مشخصات آن است.
iK60N برای مصارف معمول ساختمان کافی است: مدارهای روشنایی، پریز، آبگرمکن، کولر گازی و ورودی واحدها. نقطه‌ی قوت اصلی آن قیمت است؛ کیفیت و دقت منحنی قطع اشنایدر را با هزینه‌ی کمتری نسبت به سری‌های حرفه‌ای می‌دهد. نمونه‌ی پرفروش این سری کلید iK60N تک پل ۳۲ آمپر با کد A9K24132 است.
کلید مینیاتوری iC60N: استاندارد پروژه‌های حرفه‌ای
سری iC60N کلید مینیاتوری حرفه‌ای Acti9 است. این سری علاوه بر ظرفیت 6kA طبق IEC 60898-1، طبق استاندارد صنعتی IEC 60947-2 هم آزمون شده و ظرفیت قطع آن در این استاندارد 10kA در ولتاژ ۴۰۰ ولت است. چند ویژگی دیگر آن را از iK60N جدا می‌کند:
- VisiSafe: نشانگری که تأیید می‌کند کنتاکت‌ها واقعاً باز شده‌اند و کار روی مدار ایمن است.
- VisiTrip: نشانگری که نشان می‌دهد قطع کلید ناشی از خطا بوده، نه قطع دستی؛ عیب‌یابی تابلو را سریع‌تر می‌کند.
- لوازم جانبی: کنتاکت کمکی iOF، کنتاکت اعلام خطای iSD، بوبین قطع و ماژول حفاظت جان Vigi iC60 روی آن نصب می‌شوند.
- محدودکنندگی جریان کلاس ۳: انرژی عبوری کمتر هنگام اتصال کوتاه و حفاظت بهتر کابل.
به همین دلیل iC60N در نقشه‌های مشاوران برای ساختمان‌های بزرگ، بیمارستان‌ها، هتل‌ها و تابلوهای متصل به BMS زیاد دیده می‌شود. نمونه‌ی رایج: iC60N دو پل ۱۶ آمپر با کد A9F74216.
کلید مینیاتوری iC60H: ظرفیت قطع بالا
سری iC60H از نظر امکانات و ابعاد شبیه iC60N است، اما ظرفیت قطع بیشتری دارد: 10kA طبق IEC 60898-1 و 15kA طبق IEC 60947-2 در ۴۰۰ ولت. هرچه تابلو به ترانسفورماتور نزدیک‌تر و کابل تغذیه‌ی آن کوتاه‌تر و ضخیم‌تر باشد، جریان اتصال کوتاه در محل نصب بیشتر است. اگر این جریان از ظرفیت قطع کلید بیشتر باشد، کلید نمی‌تواند خطا را ایمن قطع کند. iC60H برای همین نقاط، یعنی تابلوهای اصلی ساختمان‌های بزرگ، کارخانه‌ها و فیدرهای صنعتی، انتخاب می‌شود. برای نمونه iC60H سه پل ۳۲ آمپر با کد A9F84332 را ببینید.
سری چهارم این خانواده در لمپاولت، C60H-DC، مخصوص جریان مستقیم است و موضوع مقاله‌ی جداگانه‌ی کلید مینیاتوری DC و تفاوت آن با AC است.
جدول مقایسه iK60N، iC60N و iC60H
| ویژگی | iK60N | iC60N | iC60H |
|---|---|---|---|
| ظرفیت قطع طبق IEC 60898-1 | 6kA | 6kA | 10kA |
| ظرفیت قطع طبق IEC 60947-2 (۴۰۰ ولت) | در دیتاشیت اعلام نشده | 10kA | 15kA |
| نشانگر VisiTrip | ندارد | دارد | دارد |
| ماژول Vigi iC60 و لوازم جانبی iC60 | مخصوص سری iC60 است | دارد | دارد |
| پیشوند کد منحنی C | A9K24 | A9F74 | A9F84 |
| مدل‌های موجود در لمپاولت | ۱ تا ۴ پل، ۱۰ تا ۶۳ آمپر | ۱ تا ۴ پل، ۶ تا ۶۳ آمپر | تک پل و سه پل، ۱۶ تا ۶۳ آمپر |
| کاربرد اصلی | واحدهای مسکونی و تجاری | پروژه‌های حرفه‌ای و تابلوهای BMS | تابلوهای اصلی و صنعتی |
| قیمت نسبی | اقتصادی‌ترین | متوسط | بالاتر |
Icn و Icu چه فرقی دارند؟
روی بدنه‌ی کلیدهای مینیاتوری معمولاً عددی داخل یک مستطیل چاپ می‌شود، مثل ۶۰۰۰؛ این عدد Icn یا ظرفیت قطع نامی طبق IEC 60898-1 است. این استاندارد برای تجهیزاتی است که افراد غیرمتخصص در ساختمان‌ها با آن سروکار دارند. استاندارد IEC 60947-2 مخصوص تجهیزات صنعتی است و ظرفیت قطع نهایی (Icu) و ظرفیت قطع سرویس (Ics) را تعریف می‌کند. چون روش آزمون دو استاندارد متفاوت است، یک کلید ممکن است دو عدد متفاوت داشته باشد؛ مثل iC60N با 6kA و 10kA. هنگام مقایسه، همیشه اعداد یک استاندارد را با هم مقایسه کنید.
کدام سری را انتخاب کنم؟
واحد مسکونی و مغازه
اگر تابلو در واحد یا طبقه نصب می‌شود و از ترانسفورماتور فاصله دارد، جریان اتصال کوتاه معمولاً کمتر از ۶ کیلوآمپر است و iK60N انتخاب منطقی و اقتصادی است. برای مدارهای تک فاز روشنایی و پریز و کلید ورودی واحد، همین سری کافی است.
ساختمان‌های اداری، تجاری و مجتمع‌ها
وقتی مشاور سری حرفه‌ای را مشخص کرده، وضعیت کلیدها باید به BMS گزارش شود یا حفاظت جان قرار است با ماژول Vigi روی خود کلید اضافه شود، iC60N را انتخاب کنید.
تابلوی اصلی و صنعتی
در تابلوهای اصلی نزدیک ترانسفورماتور، موتورخانه‌های بزرگ و تابلوهای کارخانه که طراح جریان اتصال کوتاه بیش از ۶ کیلوآمپر محاسبه کرده، iC60H لازم است. برای فیدرهای سه‌فاز این تابلوها کلید مینیاتوری سه فاز مناسب را از همین سری انتخاب کنید.
یک مثال: چیدمان سری‌ها در یک ساختمان
فرض کنید یک ساختمان مسکونی چندواحدی با پست ترانسفورماتور اختصاصی یا انشعاب پرقدرت در طبقه‌ی همکف دارید. ترتیب منطقی انتخاب سری‌ها معمولاً این‌گونه است:
| محل نصب | ویژگی محل | سری پیشنهادی |
|---|---|---|
| تابلوی اصلی (نزدیک انشعاب یا ترانسفورماتور) | جریان اتصال کوتاه بیشتر | iC60H یا طبق محاسبه‌ی طراح |
| تابلوی موتورخانه و مشاعات | مصرف‌کننده‌های سه‌فاز، نیاز احتمالی به اعلام وضعیت | iC60N |
| تابلوی هر واحد | دور از منبع، مدارهای تک‌فاز | iK60N |
این جدول یک الگوی رایج است، نه جایگزین محاسبه. جریان اتصال کوتاه هر نقطه به توان ترانسفورماتور، طول و سطح مقطع کابل‌ها بستگی دارد و طراح برق آن را مشخص می‌کند. نکته‌ی مهم اقتصادی این است که بیشترین تعداد کلید در تابلوهای واحدها مصرف می‌شود؛ بنابراین انتخاب درست iK60N برای این تابلوها، بدون کاهش ایمنی، سهم بزرگی از هزینه‌ی تجهیزات تابلو را کم می‌کند. در مقابل، صرفه‌جویی در تابلوی اصلی با نصب کلید کم‌ظرفیت، ریسکی است که ارزشش را ندارد.
سازگاری در تابلو
هر سه سری ابعاد ماژولار مشابه دارند و روی ریل DIN استاندارد کنار هم نصب می‌شوند؛ بنابراین می‌توانید در یک تابلو از دو سری استفاده کنید، مثلاً iC60N برای کلید ورودی و iK60N برای انشعاب‌ها. فقط هنگام استفاده از شینه‌ی شانه‌ای و لوازم جانبی، سازگاری آن‌ها با سری مورد نظر را از کاتالوگ اشنایدر بررسی کنید.
راهنمای خواندن کد A9K و A9F
در کلیدهای منحنی C موجود در لمپاولت، پنج کاراکتر اول کد سری را مشخص می‌کند (A9K24 برای iK60N، A9F74 برای iC60N و A9F84 برای iC60H)، رقم ششم تعداد پل و دو رقم آخر جریان نامی را. برای مثال A9K24116 یعنی iK60N تک پل ۱۶ آمپر و A9F84363 یعنی iC60H سه پل ۶۳ آمپر. این قاعده برای کلیدهای DC سری C60H-DC صدق نمی‌کند؛ در آن سری دو رقم آخر برابر آمپر نیست.
اشتباهات رایج در انتخاب سری
- خرید iC60H برای همه‌ی مدارها: در تابلوهای انتهایی، ظرفیت قطع بالا مزیتی ندارد و فقط هزینه را بالا می‌برد.
- استفاده از iK60N در تابلوی اصلی پرقدرت: اگر جریان اتصال کوتاه از ۶ کیلوآمپر بیشتر است، کلید ممکن است نتواند خطا را ایمن قطع کند.
- مقایسه‌ی اعداد دو استاندارد مختلف: 6kA طبق IEC 60898-1 را با 10kA طبق IEC 60947-2 مقایسه نکنید.
- نادیده گرفتن سیم مدار: سری هر چه باشد، آمپر کلید باید با سیم هماهنگ باشد؛ راهنمای انتخاب آمپر کلید مینیاتوری را ببینید.
خرید عمده کلید مینیاتوری اشنایدر
لمپاولت در بازار لاله‌زار تهران هر سه سری را اصل و با فاکتور رسمی عرضه می‌کند. لیست کدها یا «سری + پل + آمپر» و تعداد را بفرستید تا قیمت روز و پیش‌فاکتور رسمی دریافت کنید. روند سفارش در راهنمای خرید عمده آمده و سایر محصولات این برند را در صفحه‌ی برند اشنایدر می‌بینید.
همه‌ی سری‌های کلید اشنایدر، همراه با کنتاکتور و بی‌متال، در دسته‌ی لوازم برق صنعتی لمپاولت برای خرید عمده آمده‌اند.
سؤالات متداول
تفاوت iK60N و iC60N اشنایدر چیست؟
iK60N سری اقتصادی با ظرفیت قطع 6kA طبق IEC 60898-1 است. iC60N علاوه بر همین مقدار، ظرفیت 10kA طبق IEC 60947-2، نشانگر VisiTrip و امکان نصب کنتاکت کمکی، بوبین قطع و ماژول Vigi iC60 دارد.
iC60H چیست و چه زمانی لازم است؟
iC60H نسخه‌ی با ظرفیت قطع بالای خانواده‌ی iC60 است: 10kA طبق IEC 60898-1 و 15kA طبق IEC 60947-2. وقتی جریان اتصال کوتاه محل نصب، مثلاً در تابلوی اصلی نزدیک ترانسفورماتور، از ظرفیت iC60N بیشتر است از آن استفاده می‌شود.
برای تابلوی آپارتمان کدام سری اشنایدر مناسب است؟
در اغلب واحدهای مسکونی که جریان اتصال کوتاه محل نصب کمتر از ۶ کیلوآمپر است، iK60N کافی و اقتصادی است؛ مگر اینکه نقشه یا مشاور سری دیگری را مشخص کرده باشد.
اگر حفاظت جان روی همان کلید لازم باشد کدام سری را بخرم؟
ماژول Vigi iC60 برای کلیدهای سری iC60 طراحی شده است؛ بنابراین iC60N یا iC60H را انتخاب کنید. در غیر این صورت می‌توانید کنار کلید مینیاتوری از کلید محافظ جان جداگانه استفاده کنید.
کد A9K24 و A9F74 یعنی چه؟
در کلیدهای منحنی C موجود در لمپاولت، A9K24 پیشوند iK60N، A9F74 پیشوند iC60N و A9F84 پیشوند iC60H است. رقم بعد تعداد پل و دو رقم آخر آمپر را نشان می‌دهد.
Icn و Icu روی کلید مینیاتوری چه فرقی دارند؟
Icn ظرفیت قطع نامی طبق استاندارد IEC 60898-1 برای کاربردهای خانگی و مشابه است و Icu ظرفیت قطع نهایی طبق استاندارد صنعتی IEC 60947-2. این دو با روش آزمون متفاوت تعیین می‌شوند و عددشان برای یک کلید ممکن است متفاوت باشد.
