کابل ۴ در ۱۶ (۴×۱۶) کابل چهار رشته‌ای با سطح مقطع ۱۶ میلیمتر مربع برای هر رشته است: سه رشته برای فازهای L1، L2 و L3 و یک رشته برای نول. این کابل یکی از پرمصرف‌ترین سایزها برای فیدر سه‌فاز از کنتور تا تابلو، تغذیه تابلوهای فرعی، موتورخانه و کارگاه است. جریان مجاز کابل ۴×۱۶ مسی با عایق PVC در شرایط مرجع، بسته به روش نصب، حدود ۶۲ آمپر (داخل لوله) تا ۸۰ آمپر (روی سینی باز) است. عدد نهایی به دمای محیط، تعداد کابل‌های کنار هم و طول مسیر بستگی دارد.
انواع کابل ۴×۱۶ در بازار
| نوع | ساختار | کاربرد اصلی | برندهای موجود در لمپاولت |
|---|---|---|---|
| کابل زمینی NYY افشان | عایق و روکش PVC، مقاوم برای کانال و خاک | انشعاب و فیدر در کانال، سینی و دفن در خاک | افشارنژاد خراسان، ارتباط الکتریک سمنان |
| کابل افشان NYMHY | هادی افشان کلاس ۵، روکش PVC، انعطاف بالا | تابلو، تجهیزات متحرک، مسیرهای پرپیچ داخل ساختمان | افشارنژاد خراسان، ارتباط الکتریک سمنان، نیرو کابل زاگرس |
| کابل مفتولی | هادی تک‌مفتول یا چندمفتولی سخت | مسیرهای ثابت و مستقیم | نیرو کابل زاگرس |
تفاوت این ساختارها و استاندارد هرکدام را در راهنمای تفاوت کابل NYY، NYM و NYMHY و مقایسه سیم افشان و مفتولی توضیح داده‌ایم.
کابل ۴ در ۱۶ چند آمپر است؟ جدول جریان مجاز
جدول زیر جریان مجاز کابل چندرشته مسی با عایق PVC را برای مدار سه‌فاز (سه هادی باردار) طبق جداول IEC 60364-5-52، در دمای محیط ۳۰ درجه و بدون اثر کابل‌های مجاور نشان می‌دهد. برای مقایسه، سایزهای ۴×۱۰ و ۴×۲۵ هم آورده شده است.
| سایز کابل | داخل لوله روی دیوار (B2) | با بست روی دیوار (C) | روی سینی سوراخ‌دار یا هوای آزاد (E) |
|---|---|---|---|
| 4×10 | 46 A | 57 A | 60 A |
| 4×16 | 62 A | 76 A | 80 A |
| 4×25 | 80 A | 96 A | 101 A |
برای کابل دفن‌شده در خاک، جدول روش D و مقاومت حرارتی خاک ملاک است و عدد جریان با شرایط هوای آزاد فرق دارد. جدول کامل سایزهای دیگر در جدول جریان مجاز کابل آمده است.
ضرایب کاهش: دما و کابل‌های کنار هم
اگر کابل در محیط گرم (مثل پشت‌بام یا موتورخانه) یا کنار کابل‌های دیگر نصب شود، جریان مجاز کمتر می‌شود. برای عایق PVC ضریب دمای ۴۰ درجه حدود ۰.۸۷ و برای سه مدار کنار هم حدود ۰.۷ است. مثال: کابل ۴×۱۶ با بست روی دیوار (۷۶ آمپر) در دمای ۴۰ درجه حدود ۶۶ آمپر و اگر کنار دو کابل دیگر هم باشد حدود ۴۶ آمپر جریان مجاز خواهد داشت.
کلید مناسب برای کابل ۴×۱۶
قاعده اصلی هماهنگی کابل و کلید طبق IEC 60364-4-43 این است: Ib ≤ In ≤ Iz؛ یعنی جریان مصرف (Ib) کمتر یا مساوی جریان نامی کلید (In) و آن هم کمتر یا مساوی جریان مجاز کابل پس از ضرایب کاهش (Iz) باشد.
| شرایط نصب کابل ۴×۱۶ | Iz تقریبی | بزرگ‌ترین کلید استاندارد |
|---|---|---|
| روی سینی یا با بست، ۳۰ درجه | ۷۶ تا ۸۰ A | 63 A |
| داخل لوله، ۳۰ درجه | 62 A | 50 A |
| روی دیوار، ۴۰ درجه | 66 A | 63 A |
| داخل لوله، ۴۰ درجه | 54 A | 50 A |
برای جریان‌های تا ۶۳ آمپر کلید مینیاتوری سه‌پل کافی است؛ اگر قدرت قطع بالاتر یا تنظیم حرارتی لازم باشد، کلید اتوماتیک قالب‌گرفته مناسب است. انتخاب منحنی و قدرت قطع را در راهنمای انتخاب کلید مینیاتوری و انتخاب MCCB را در راهنمای کلید اتوماتیک ABN و ABS ببینید.
افت ولتاژ کابل ۴×۱۶ در طول‌های مختلف
در فیدرهای طولانی، افت ولتاژ زودتر از جریان مجاز محدودیت ایجاد می‌کند. افت ولتاژ تقریبی کابل مسی ۱۶ میلیمتر مربع در مدار سه‌فاز حدود ۲.۴ میلی‌ولت به ازای هر آمپر در هر متر است (در مقایسه با حدود ۳.۸ برای ۱۰ و ۱.۵ برای ۲۵ میلیمتر مربع). محاسبه برای ولتاژ خط ۴۰۰ ولت:
| جریان بار | طول ۳۰ متر | طول ۶۰ متر | طول ۱۰۰ متر |
|---|---|---|---|
| 32 A | 2.3 V (0.6%) | 4.6 V (1.2%) | 7.7 V (1.9%) |
| 50 A | 3.6 V (0.9%) | 7.2 V (1.8%) | 12 V (3%) |
| 63 A | 4.5 V (1.1%) | 9.1 V (2.3%) | 15.1 V (3.8%) |
حد رایج افت ولتاژ در طراحی ۳ درصد برای روشنایی و ۵ درصد برای سایر مصارف (از مبدأ تأسیسات تا مصرف‌کننده) است. پس کابل ۴×۱۶ برای ۵۰ آمپر تا حدود ۱۰۰ متر مناسب است؛ برای طول یا جریان بیشتر باید سایز بزرگ‌تر انتخاب کرد. محاسبه دقیق با طول، ضریب توان و روش نصب را در ماشین‌حساب سطح مقطع کابل انجام دهید.
۴×۱۶، ۵×۱۶ یا ۳×۲۵+۱۶؟
کابل ۵×۱۶: وقتی رشته ارت لازم است
کابل ۴×۱۶ رشته ارت ندارد. اگر سیستم زمین ساختمان TN-S باشد یا تابلو مقصد باید ارت را از تابلو مبدأ بگیرد، دو راه دارید: کابل ۵×۱۶ که رشته پنجم آن هادی حفاظتی است، یا ۴×۱۶ به‌همراه یک سیم ارت ۱۶ که هم‌مسیر کابل کشیده شود. طبق جدول سایز ارت در IEC 60364-5-54، برای فاز ۱۶ میلیمتر مربع هادی حفاظتی هم ۱۶ است. پیوند این هادی به شینه ارت دو تابلو هم باید با سرکابل مناسب و محکم انجام شود.
کابل ۳×۲۵+۱۶: نول کوچک‌تر
در کابل ۳×۲۵+۱۶ فازها ۲۵ و نول ۱۶ میلیمتر مربع است. IEC 60364-5-52 اجازه می‌دهد در مدار سه‌فاز با فاز بزرگ‌تر از ۱۶ میلیمتر مربع مسی، نول کوچک‌تر انتخاب شود، به شرطی که بار متعادل باشد و هارمونیک جریان زیاد نباشد. اگر بار شما شامل تعداد زیادی LED، اینورتر، UPS یا کامپیوتر است، جریان نول می‌تواند زیاد شود و کابل با نول هم‌اندازه (مثل ۴×۲۵) انتخاب امن‌تری است.
جدول تصمیم سریع
| نیاز | انتخاب پیشنهادی |
|---|---|
| فیدر سه‌فاز تا حدود ۶۰ آمپر، ارت محلی در تابلو مقصد | 4×16 |
| همان فیدر با انتقال ارت از تابلو مبدأ | ۵×۱۶ یا ۴×۱۶ + سیم ارت ۱۶ |
| جریان بیش از Iz کابل ۴×۱۶ یا افت ولتاژ زیاد | ۴×۲۵ یا ۳×۲۵+۱۶ |
| بار تک‌فاز سنگین | کابل سه‌رشته (مثل ۳×۱۰ یا ۳×۱۶) کافی است |
قیمت کابل ۴ در ۱۶ به چه چیزی بستگی دارد؟
کابل ۴×۱۶ حدود ۶۴ میلیمتر مربع مس در هر متر دارد و قیمت آن بیش از هر چیز به نرخ روز مس وابسته است. عوامل دیگر عبارت‌اند از نوع کابل (NYY زمینی معمولاً به‌خاطر روکش ضخیم‌تر با NYMHY فرق دارد)، برند سازنده، و انطباق واقعی سطح مقطع با مقدار اسمی. در کابل‌های بی‌کیفیت ممکن است مقطع واقعی هادی کمتر از ۱۶ باشد؛ روش بررسی آن در راهنمای تشخیص کابل اصل از تقلبی آمده است و عوامل قیمت را در مقاله عوامل مؤثر بر قیمت کابل شرح داده‌ایم.
قیمت روز کابل ۴×۱۶ هر برند در لیست قیمت‌های کارخانه درج شده است: افشارنژاد خراسان، ارتباط الکتریک سمنان و نیرو کابل زاگرس. برای مقایسه همه برندها به لیست قیمت سیم و کابل بروید.
نکات اجرایی کابل ۴×۱۶
- سرکابل مسی مناسب مقطع ۱۶ با پرس هیدرولیک استفاده کنید؛ پیچاندن رشته‌های افشان زیر پیچ کلید باعث داغ شدن اتصال می‌شود.
- شعاع خمش کابل را رعایت کنید و کابل NYY را بدون محافظت از زیر بتن یا کف عبور ندهید.
- رشته‌ها را با رنگ یا شماره مشخص کنید تا ترتیب فازها در دو سر یکسان باشد؛ ترتیب فاز برای جهت چرخش موتورها مهم است.
- برای کابل‌های داخل لوله، قطر لوله را طوری انتخاب کنید که کابل بدون فشار عبور کند.
چک‌لیست خرید کابل ۴ در ۱۶
- محاسبه جریان بار و تعیین Iz با روش نصب و ضرایب کاهش
- کنترل افت ولتاژ برای طول واقعی مسیر
- تصمیم درباره رشته ارت: ۴×۱۶، ۵×۱۶ یا ۴×۱۶ به‌همراه سیم ارت
- انتخاب نوع: NYY برای کانال و خاک، NYMHY برای تابلو و مسیرهای پرپیچ
- بررسی چاپ روی روکش: نام سازنده، سایز، ولتاژ نامی و استاندارد
برای سفارش متراژ پروژه‌ای یا ترکیب چند سایز، از سفارش سریع استفاده کنید یا فهرست را به واتساپ ۰۹۱۹-۵۹۳-۲۸۹۹ بفرستید. لمپاولت فاکتور رسمی صادر می‌کند و به سراسر کشور ارسال دارد.
سؤالات متداول
کابل ۴ در ۱۶ چند آمپر است؟
جریان مجاز کابل ۴×۱۶ مسی با عایق PVC در ۳۰ درجه حدود ۶۲ آمپر داخل لوله، ۷۶ آمپر با بست روی دیوار و ۸۰ آمپر روی سینی باز است. دمای بالا و کابل‌های مجاور این عدد را کاهش می‌دهند.
برای کابل ۴×۱۶ چه کلیدی مناسب است؟
در نصب روی دیوار یا سینی معمولاً کلید ۶۳ آمپر و در نصب داخل لوله کلید ۵۰ آمپر. قاعده این است که جریان کلید از جریان مجاز کابل پس از اعمال ضرایب کاهش بیشتر نباشد.
تفاوت کابل ۴×۱۶ و ۵×۱۶ چیست؟
کابل ۴×۱۶ سه فاز و یک نول دارد. کابل ۵×۱۶ یک رشته ارت ۱۶ میلیمتر مربعی هم دارد و برای وقتی مناسب است که هادی حفاظتی باید همراه فیدر از تابلو مبدأ منتقل شود.
کابل ۴×۱۶ برای چند کیلووات مناسب است؟
در ولتاژ ۴۰۰ ولت و ضریب توان ۰.۹، جریان ۵۰ آمپر حدود ۳۱ کیلووات و ۶۳ آمپر حدود ۳۹ کیلووات است. طول مسیر و افت ولتاژ هم باید بررسی شود.
کابل ۴ در ۱۶ زمینی بهتر است یا افشان؟
برای کانال، سینی و دفن در خاک کابل زمینی NYY و برای تابلو، مسیرهای پرپیچ و جاهایی که انعطاف لازم است کابل افشان NYMHY مناسب‌تر است.
