NYY، NYM، NYMHY، NYAF، NYA؛ این کدها روی تقریباً همه‌ی سیم و کابل‌های بازار ایران دیده می‌شوند و انتخاب اشتباه بین آن‌ها یعنی کابلی که برای محل نصبش ساخته نشده است. در این راهنما معنی حروف، تفاوت کابل NYY با NYM و NYMHY، فرق NYY-J و NYY-O، و پاسخ سؤال رایج «کابل NYY مفتول است یا افشان؟» را با جدول‌های مقایسه توضیح می‌دهیم. محصولات هر گروه در صفحه‌ی سیم و کابل لمپاولت هستند.
معنی حروف در کد سیم و کابل
این نام‌ها از سیستم کدگذاری آلمانی VDE آمده‌اند و هر حرف بخشی از ساختار را توصیف می‌کند:
| حرف | معنی | نمونه |
|---|---|---|
| N | ساخت طبق استاندارد VDE (نُرم) | اول همه‌ی کدها |
| Y | عایق یا غلاف PVC؛ هر Y یک لایه | NYY: عایق PVC + غلاف PVC |
| A | سیم تک‌رشته (Ader) | NYA، NYAF |
| F | هادی انعطاف‌پذیر و افشان | NYAF |
| M | کابل تأسیساتی سبک (Mantelleitung) | NYM |
| -J / -O | با رشته‌ی سبز/زرد ارت / بدون رشته‌ی ارت | NYY-J ۵×۲.۵، NYY-O ۴×۱۶ |
NYMHY نامی است که در بازار ایران برای کابل نرم با دو لایه PVC جا افتاده و معادل اروپایی آن رده‌ی H05VV-F است. در مقابل، کدهای هماهنگ اروپایی (مثل H07V-K) سیستم دیگری دارند: H یعنی هماهنگ‌شده، ۰۵ یا ۰۷ رده‌ی ولتاژ ۳۰۰/۵۰۰ یا ۴۵۰/۷۵۰ ولت، V عایق PVC و حرف آخر نوع هادی (U تک‌مفتول، R چندمفتولی، K و F افشان).
کابل NYY چیست؟
NYY کابل قدرت فشار ضعیف با ولتاژ نامی ۰.۶/۱ کیلوولت، عایق PVC روی هر رشته و غلاف PVC ضخیم بیرونی است و طبق استانداردهای VDE ۰۲۷۶-۶۰۳ و هم‌رده‌ی IEC 60502-1 ساخته می‌شود. این کابل برای توزیع برق ساخته شده است: کابل ورودی ساختمان، تغذیه‌ی تابلوها، موتورخانه، روی سینی و داخل کانال، و با رعایت ضوابط، دفن در خاک. به همین دلیل در بازار به آن «کابل زمینی» یا «کابل قدرت» هم می‌گویند.
کابل NYY مفتول است یا افشان؟
هر دو. NYY رایج بازار هادی مفتولی دارد: در سایزهای کوچک تک‌مفتول (کلاس ۱) و در سایزهای بزرگ‌تر چندمفتولی فشرده (کلاس ۲) طبق IEC 60228. این نوع در لمپاولت در گروه کابل مفتولی NYY عرضه می‌شود. تولیدکنندگان داخلی نسخه‌ای با هادی افشان کلاس ۵ و همان رده‌ی ولتاژ هم تولید می‌کنند که در گروه کابل افشان NYY است. ساختار عایق و غلاف و ولتاژ یکسان است؛ فقط انعطاف‌پذیری و کاربرد فرق می‌کند:
- NYY مفتولی: مسیرهای مستقیم و طولانی، دفن در خاک، کابل ورودی ساختمان؛ اقتصادی‌تر و شکل‌پذیر.
- NYY افشان: مسیرهای پرپیچ، ورودی تنگ تابلو، اتصال به تجهیزات دارای لرزش و فیدرهای تک‌رشته.
NYY-J و NYY-O چه فرقی دارند؟
پسوند J یعنی یکی از رشته‌ها سبز/زرد است و برای ارت استفاده می‌شود؛ پسوند O یعنی هیچ رشته‌ی سبز/زردی وجود ندارد. مثلاً NYY-J ۵×۱۰ برای مدار سه‌فاز با نول و ارت است، ولی NYY-O ۴×۱۰ چهار رشته‌ی رنگی برای سه فاز و نول دارد و ارت جداگانه کشیده می‌شود. در بازار ایران پسوند معمولاً روی فاکتور نوشته نمی‌شود؛ هنگام سفارش، رنگ‌بندی رشته‌ها را بپرسید.
کابل NYM چیست؟
NYM کابل تأسیساتی سبک با ولتاژ نامی ۳۰۰/۵۰۰ ولت، هادی مفتولی (کلاس ۱ یا ۲)، عایق PVC، یک لایه پرکننده و غلاف PVC است. در اروپا برای سیم‌کشی ثابت روی کار و توکار داخل ساختمان رایج است و برای دفن مستقیم در خاک مناسب نیست. در بازار ایران کاربرد آن کمتر است و معمولاً به‌جای آن سیم داخل لوله یا کابل NYMHY استفاده می‌شود.
کابل NYMHY (کابل افشان دو روکش) چیست؟
NYMHY کابل نرم با هادی مسی افشان کلاس ۵، عایق PVC روی هر رشته و غلاف PVC بیرونی و ولتاژ نامی ۳۰۰/۵۰۰ ولت است که در بازار به آن «کابل دو روکش» یا «کابل افشان» می‌گویند. کاربرد اصلی آن اتصال لوازم و دستگاه‌ها، رابط‌های سیار، پمپ و کولر داخل ساختمان و مدارهایی است که بدون لوله اجرا می‌شوند. سایزهای آن از ۲×۰.۷۵ تا ۴×۶ در گروه کابل افشان دو روکش NYMHY موجود است.
جدول مقایسه‌ی NYY، NYM، NYMHY و NYAF
| ویژگی | NYY | NYM | NYMHY | NYAF |
|---|---|---|---|---|
| نوع | کابل قدرت | کابل تأسیساتی | کابل نرم | سیم تک‌رشته |
| ولتاژ نامی | ۰.۶/۱ کیلوولت | ۳۰۰/۵۰۰ ولت | ۳۰۰/۵۰۰ ولت | ۴۵۰/۷۵۰ ولت |
| هادی | مفتولی (کلاس ۱/۲) یا افشان | مفتولی | افشان کلاس ۵ | افشان کلاس ۵ |
| لایه‌ها | عایق + غلاف ضخیم | عایق + پرکننده + غلاف | عایق + غلاف | فقط عایق |
| محل نصب | سینی، کانال، فضای باز، خاک | روی کار و توکار داخل ساختمان | داخل ساختمان، اتصال دستگاه | داخل لوله، داکت و تابلو |
| دفن در خاک | بله، با رعایت ضوابط | خیر | خیر | خیر |
| گروه در لمپاولت | مفتولی / افشان | — | NYMHY | سیم افشان |
تفاوت کابل NYY با NYMHY
این دو بیش از بقیه با هم اشتباه گرفته می‌شوند، چون هر دو «دو لایه PVC» دارند و نسخه‌ی افشان هر دو موجود است. اما سه تفاوت اساسی دارند:
- رده‌ی ولتاژ: NYY برای ۰.۶/۱ کیلوولت و NYMHY برای ۳۰۰/۵۰۰ ولت ساخته شده است.
- ضخامت عایق و غلاف: NYY در برابر ضربه، ساییدگی، رطوبت دائمی و خاک مقاوم‌تر است.
- کاربرد: NYY برای توزیع برق و تغذیه‌ی تابلو؛ NYMHY برای رسیدن برق از پریز یا تابلو به دستگاه داخل ساختمان.
قاعده‌ی عملی: اگر کابل از حیاط، پارکینگ، پشت‌بام یا خاک می‌گذرد یا یک تابلو را تغذیه می‌کند، NYY؛ اگر داخل ساختمان به یک دستگاه می‌رسد، NYMHY.
انتخاب بر اساس محل نصب
| محل نصب | انتخاب مناسب |
|---|---|
| داخل لوله‌ی برق در دیوار | سیم افشان یا سیم مفتولی |
| روی کار بدون لوله، داخل ساختمان | کابل NYMHY |
| اتصال دستگاه سیار یا لرزان | کابل NYMHY |
| سینی کابل در موتورخانه و کارخانه | کابل NYY مفتولی یا افشان |
| دفن در خاک یا کانال بیرونی | کابل NYY مفتولی |
| ورودی تنگ تابلو، فیدر تک‌رشته | کابل NYY افشان |
سایز را چطور انتخاب کنیم؟
پس از تعیین نوع، سایز بر اساس جریان، روش نصب، دمای محیط و طول مسیر انتخاب می‌شود. جدول‌های IEC 60364-5-52، ضرایب اصلاح و محاسبه‌ی افت ولتاژ را در جدول سطح مقطع و جریان مجاز سیم و کابل آورده‌ایم. برای مثال، کابل NYY ۴×۱۶ در مدار سه‌فاز روی سینی سوراخ‌دار حدود ۸۰ آمپر و کابل NYMHY ۳×۲.۵ روی دیوار حدود ۲۷ آمپر جریان مجاز دارد (در دمای ۳۰ درجه و تقریبی).
کنترل اصالت و کیفیت
روی غلاف کابل اصل، نام سازنده، نوع (مثلاً NYY)، آرایش و سطح مقطع، ولتاژ نامی و استاندارد چاپ شده است. کابلی که روی آن «NYY» نوشته ولی غلاف نازک و نرمی مثل NYMHY دارد، یا ولتاژ روی آن درج نشده، جای سؤال دارد. نکات کامل را در تشخیص سیم و کابل اصل از تقلبی بخوانید.
خرید کابل NYY و NYMHY از لمپاولت
لمپاولت کابل NYY مفتولی و افشان و کابل NYMHY را در سایزهای پرمصرف و قابل تأمین از برندهای معتبر داخلی، به‌صورت عمده عرضه می‌کند. نمونه‌های پرفروش: NYMHY 3×2.5، NYMHY 4×6، NYY مفتولی ۴×۱۶ و NYY افشان ۴×۶. برای نحوه‌ی سفارش راهنمای خرید عمده سیم و کابل را ببینید.
سؤالات متداول
کابل NYY مفتول است یا افشان؟
هر دو نوع وجود دارد. NYY رایج هادی مفتولی (کلاس ۱ یا ۲) دارد و نسخه‌ی افشان با هادی کلاس ۵ هم تولید می‌شود. ولتاژ و ساختار عایق و غلاف هر دو یکسان است.
حروف NYY مخفف چیست؟
N یعنی ساخت طبق استاندارد VDE، Y اول عایق PVC رشته‌ها و Y دوم غلاف بیرونی PVC است.
تفاوت کابل NYY با NYMHY چیست؟
NYY کابل قدرت ۰.۶/۱ کیلوولت با عایق و غلاف ضخیم برای توزیع برق، سینی، فضای باز و خاک است. NYMHY کابل نرم ۳۰۰/۵۰۰ ولت برای اتصال دستگاه‌ها داخل ساختمان است و برای خاک مناسب نیست.
کابل NYY-J و NYY-O چه فرقی دارند؟
در NYY-J یکی از رشته‌ها سبز/زرد و مخصوص ارت است؛ NYY-O رشته‌ی سبز/زرد ندارد و ارت جداگانه کشیده می‌شود.
تفاوت کابل یک‌روکشه و دو‌روکشه چیست؟
در سیم یک‌روکش فقط یک لایه عایق روی هادی است و باید داخل لوله کشیده شود. در کابل دو روکش، علاوه بر عایق هر رشته، یک غلاف مشترک بیرونی وجود دارد که امکان نصب بدون لوله را می‌دهد.
کابل NYM با NYMHY چه فرقی دارد؟
هر دو ۳۰۰/۵۰۰ ولت هستند، اما NYM هادی مفتولی دارد و برای سیم‌کشی ثابت است، در حالی که NYMHY هادی افشان دارد و برای اتصال دستگاه‌ها و مسیرهای انعطاف‌پذیر مناسب است.
