کابل کنتور که در کارگاه‌ها به آن «فیدر واحد» یا «کابل بعد از کنتور» هم می‌گویند، کابلی است که از کلید بعد از کنتور در اتاق کنتورها شروع می‌شود و به تابلوی داخل هر واحد یا مغازه می‌رسد. تمام بار واحد از این کابل عبور می‌کند، پس سایز آن باید با آمپر انشعاب، طول مسیر و روش نصب هماهنگ باشد. کابل کوچک‌تر از لازم داغ می‌شود و افت ولتاژ آن روی کولر، یخچال و پمپ اثر می‌گذارد؛ کابل بیش از اندازه بزرگ هم فقط هزینه اضافه است.
اجزای مسیر کنتور تا تابلو
- کنتور و کلید محدودکننده انشعاب: کلیدی که شرکت توزیع یا طرح تأسیسات بعد از کنتور می‌گذارد و آمپر آن با قرارداد انشعاب هماهنگ است.
- کابل فیدر: برای تک‌فاز سه‌رشته (فاز، نول، ارت) و برای سهفاز پنجرشته (سه فاز، نول، ارت).
- کلید اصلی تابلو واحد: ابتدای تابلوی داخل واحد، برای قطع کل واحد و در صورت نیاز حفاظت پشتیبان.
کلیدی که کابل فیدر را حفاظت می‌کند کلید ابتدای مسیر، یعنی کلید بعد از کنتور است. بنابراین قاعده Ib ≤ In ≤ Iz از IEC 60364-4-43 باید بین همین کلید و کابل برقرار باشد.
جدول سایز کابل کنتور بر اساس آمپر انشعاب
جدول زیر سایزهای پیشنهادی محافظه‌کارانه برای کابل مسی با عایق PVC را نشان می‌دهد. فرض‌ها: دمای محیط تا ۳۵ درجه، کابل داخل لوله یا داکت، حداکثر دو تا سه فیدر کنار هم و طول تا حدود ۳۰ متر. برای طول بیشتر، بخش افت ولتاژ را ببینید.
| انشعاب | کلید بعد از کنتور | حداقل سایز از نظر جریان | سایز پیشنهادی رایج |
|---|---|---|---|
| تک‌فاز ۱۵ آمپر | ۱۶ آمپر | 3×4 | 3×6 |
| تک‌فاز ۲۵ آمپر | ۲۵ آمپر | 3×6 | ۳×۶ تا ۳×۱۰ |
| تک‌فاز ۳۲ آمپر | ۳۲ آمپر | 3×10 | 3×10 |
| سهفاز ۲۵ آمپر | ۲۵ آمپر سه‌پل | 5×6 | 5×6 |
| سهفاز ۳۲ آمپر | ۳۲ آمپر سه‌پل | ۵×۶ (در شرایط سبک) یا ۵×۱۰ | 5×10 |
| سهفاز ۵۰ آمپر | ۵۰ آمپر سه‌پل | 5×16 | 5×16 |
در بسیاری از پروژه‌های مسکونی، حتی برای انشعاب تک‌فاز کوچک، فیدر واحد حداقل ۶ میلی‌متر مربع در نظر گرفته می‌شود تا افت ولتاژ کم بماند و امکان افزایش آمپر انشعاب در آینده باشد. ضوابط مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان، نقشه تأیید‌شده تأسیسات برقی و الزامات شرکت توزیع محل همیشه بر این جدول مقدم‌اند.
عدد جریان مجاز از کجا آمده است
طبق جداول IEC 60364-5-52 برای کابل چندرشته مسی PVC داخل لوله روی دیوار (روش B2) در ۳۰ درجه: سایز ۶ برای مدار تک‌فاز حدود ۳۸ آمپر و برای سهفاز حدود ۳۴ آمپر؛ سایز ۱۰ به‌ترتیب حدود ۵۲ و ۴۶ آمپر جریان مجاز دارد. با ضریب دمای ۳۵ درجه (حدود ۰.۹۴) و ضریب سه مدار کنار هم (حدود ۰.۷)، جریان مجاز ۵×۶ سهفاز به حدود ۲۲ آمپر می‌رسد. به همین دلیل وقتی چند فیدر در یک داکت مشترک بالا می‌روند، سایز ۱۰ برای انشعاب ۲۵ و ۳۲ آمپر سهفاز انتخاب امن‌تری است. جدول کامل را در جدول جریان مجاز کابل ببینید.
افت ولتاژ: وقتی تابلو از کنتور دور است
در ساختمان‌های چندطبقه، فاصله اتاق کنتور در همکف تا واحد طبقه آخر به‌راحتی به ۴۰ یا ۵۰ متر می‌رسد. فرمول‌های ساده‌شده برای کابل مسی (با مقاومت ویژه تقریبی ۰.۰۲۲۵ اهم‌میلی‌متر مربع بر متر و صرف‌نظر از راکتانس) این‌ها هستند:
- تک‌فاز: ΔU = ۲ × L × I × ۰.۰۲۲۵ ÷ S
- سهفاز (ولتاژ خط): ΔU = ۱.۷۳ × L × I × ۰.۰۲۲۵ ÷ S
| حالت | طول | سایز ۶ | سایز ۱۰ | سایز ۱۶ |
|---|---|---|---|---|
| تک‌فاز ۲۵ آمپر | ۳۰ متر | ۲.۶٪ | ۱.۵٪ | ۱.۰٪ |
| تک‌فاز ۲۵ آمپر | ۵۰ متر | ۴.۳٪ | ۲.۶٪ | ۱.۶٪ |
| سهفاز ۳۲ آمپر | ۳۰ متر | ۱.۶٪ | ۰.۹٪ | ۰.۶٪ |
| سهفاز ۳۲ آمپر | ۵۰ متر | ۲.۶٪ | ۱.۶٪ | ۱.۰٪ |
درصدها نسبت به ۲۲۰ ولت (تک‌فاز) و ۴۰۰ ولت (سهفاز) و با فرض عبور جریان کامل انشعاب محاسبه شده‌اند. چون مدارهای داخل واحد هم افت ولتاژ خود را دارند، بهتر است سهم فیدر از حدود ۲ تا ۳ درصد بیشتر نشود. با این معیار، برای فیدر تک‌فاز ۲۵ آمپر بیش از حدود ۳۰ متر سایز ۱۰ منطقی است. محاسبه دقیق برای طول و جریان خودتان را با ماشین‌حساب سطح مقطع کابل انجام دهید.
نوع کابل: NYY، NYMHY یا سیم داخل لوله؟
| نوع | کاربرد مناسب در فیدر | نکته |
|---|---|---|
| کابل زمینی NYY | داکت، سینی، کانال و مسیرهای زیرزمینی | مقاوم در برابر رطوبت؛ برای خاک مناسب است |
| کابل افشان NYMHY | داخل لوله با پیچ‌وخم زیاد و ورود به تابلو | انعطاف بالا، اجرای راحت‌تر در تابلوهای کوچک |
| سیم افشان تک‌رشته داخل لوله | مسیرهای کوتاه داخل ساختمان | رنگ‌بندی هر رشته باید استاندارد باشد |
جزئیات ساختار هر نوع در تفاوت کابل NYY، NYM و NYMHY آمده است. برای سهفاز ۵۰ آمپر و بالاتر، راهنمای کابل ۴ در ۱۶ مقایسه ۴×۱۶، ۵×۱۶ و ۳×۲۵+۱۶ را دارد.
رشته ارت: ۳ رشته یا ۲ رشته به‌علاوه ارت جدا؟
در سیستم TN-S، هادی حفاظتی باید از تابلوی کنتور همراه فیدر به تابلوی واحد برسد. ساده‌ترین روش استفاده از کابل سه‌رشته (تک‌فاز) یا پنجرشته (سهفاز) است که رشته سبز و زرد آن ارت است. اگر کابل دو یا چهار رشته‌ای استفاده می‌شود، سیم ارت جداگانه با سایز مناسب باید در همان مسیر کشیده شود. حداقل سایز هادی ارت نسبت به فاز را در راهنمای سیم ارت توضیح داده‌ایم.
کلید اصلی تابلوی واحد
کلید اصلی ابتدای تابلوی واحد معمولاً هم‌آمپر یا یک پله کمتر از کلید بعد از کنتور انتخاب می‌شود تا در اضافه‌بار، کلید داخل واحد زودتر عمل کند و ساکن مجبور به رفتن به اتاق کنتور نباشد. برای تک‌فاز کلید دو‌پل که فاز و نول را با هم قطع می‌کند رایج است. ترتیب کامل تابلو و کلید محافظ جان را در طراحی حفاظت تابلو برق مسکونی ببینید.
نکات اجرایی
- برای سایز ۶ و بالاتر از سرکابل مسی پرسی استفاده کنید؛ رشته افشان را زیر پیچ کلید نپیچانید.
- روی هر فیدر در دو سر، شماره واحد را برچسب بزنید تا در تعمیرات اشتباه رخ ندهد.
- قطر لوله را طوری انتخاب کنید که کابل بدون فشار عبور کند و امکان تعویض در آینده باشد.
- در سهفاز، ترتیب فازها را در دو سر یکسان نگه دارید.
- پس از اجرا، پیش از برق‌دار کردن، مقاومت عایقی و پیوستگی ارت را آزمایش کنید.
خرید کابل فیدر
کابلهای ۳×۶، ۳×۱۰، ۵×۶، ۵×۱۰ و ۵×۱۶ از برندهای افشارنژاد خراسان، ارتباط الکتریک سمنان و نیرو کابل زاگرس در لمپاولت عرضه می‌شوند. قیمت روز هر کالا در صفحه آن درج شده است و لیست قیمت کارخانه هر برند در لیست قیمت سیم و کابل قرار دارد. برای محاسبه متراژ کل ساختمان، راهنمای محاسبه سیم‌کشی ساختمان را ببینید و فهرست را از سفارش سریع ارسال کنید.
سؤالات متداول
کابل کنتور تک‌فاز ۲۵ آمپر چند باشد؟
حداقل ۳×۶ مسی برای طول تا حدود ۳۰ متر. اگر فاصله کنتور تا تابلو بیشتر است یا چند فیدر در یک داکت کنار هم هستند، ۳×۱۰ برای کنترل افت ولتاژ و دما انتخاب بهتری است.
برای کنتور سهفاز ۳۲ آمپر چه کابلی لازم است؟
کابل پنجرشته ۵×۱۰ مسی انتخاب رایج و امن است. ۵×۶ فقط در مسیر کوتاه، خنک و بدون کابلهای مجاور از نظر جریان کافی است.
کابل بعد از کنتور باید سه رشته باشد؟
بله، در تک‌فاز سه رشته شامل فاز، نول و ارت. اگر کابل دو رشته استفاده شود، سیم ارت جداگانه هم‌مسیر با فیدر لازم است.
برای کابل کنتور NYY بهتر است یا افشان؟
برای داکت، کانال و مسیر زیرزمینی کابل NYY و برای مسیرهای داخل لوله با پیچ‌وخم زیاد و ورود به تابلو کابل افشان NYMHY مناسب‌تر است. سایز و تعداد رشته در هر دو یکسان انتخاب می‌شود.
افت ولتاژ کابل کنتور چقدر مجاز است؟
بهتر است سهم فیدر از حدود ۲ تا ۳ درصد بیشتر نشود، چون مدارهای داخل واحد هم افت ولتاژ دارند و مجموع باید در حد مجاز طراحی بماند.
