پچ کورد شبکه (Patch Cord) کابل کوتاه و افشانی است که دو سر آن کانکتور RJ45 نصب شده و برای اتصال پچ پنل به سوئیچ در رک، یا پریز شبکه دیواری به کامپیوتر، دوربین، تلفن تحت شبکه و اکسس‌پوینت استفاده می‌شود. پچ کورد آخرین و پرتحرک‌ترین جزء کانال شبکه است و اگر کتگوری یا کیفیت آن پایین‌تر از کابل افقی باشد، کل لینک به سطح همان پچ کورد افت می‌کند. خلاصه انتخاب: کتگوری هم‌سطح کابل افقی، طول کوتاه و متناسب، شیلد هم‌خانواده با سیستم و ترجیحاً کارخانه‌ای و تست‌شده.
تفاوت پچ کورد با کابل شبکه حلقه‌ای
| ویژگی | کابل افقی (حلقه ۳۰۵ متری) | پچ کورد |
|---|---|---|
| ساختار هادی | تک‌مفتولی (Solid) | افشان (Stranded) |
| محل استفاده | داخل دیوار، داکت و سینی؛ ثابت | رک و میز کار؛ متحرک |
| اتصال | پانچ در کیستون و پچ پنل | کانکتور RJ45 در دو سر |
| افت سیگنال در هر متر | کمتر | بیشتر (حدود ۲۰ درصد یا بیشتر) |
| انعطاف و تحمل خم پیاپی | کم | زیاد |
به همین دلیل کابل حلقه‌ای را نباید به‌جای پچ کورد استفاده کرد (هادی تک‌مفتولی در خم‌های پیاپی می‌شکند) و پچ کورد را هم نباید برای مسیرهای طولانی داخل دیوار به کار برد.
طول پچ کورد: قاعده ۹۰ + ۱۰ متر
طبق استاندارد ANSI/TIA-۵۶۸ حداکثر طول کانال مسی ۱۰۰ متر است: حداکثر ۹۰ متر لینک دائم (کابل افقی از پچ پنل تا پریز) و حداکثر ۱۰ متر مجموع پچ کوردها در دو سر. چون افت پچ کورد بیشتر است، اگر پچ کوردها بلندتر شوند، باید طول لینک دائم کوتاه‌تر شود. پچ کوردهای نازک 26AWG افت بیشتری دارند و مجموع طول مجاز آن‌ها کمتر است؛ برای این نوع، دیتاشیت سازنده را ملاک قرار دهید.
| محل استفاده | طول رایج | نکته |
|---|---|---|
| پچ پنل به سوئیچ در یک رک | ۰.۳ تا ۱ متر | کوتاه‌ترین طولی که بدون کشش برسد؛ از جمع کردن کابل اضافه در رک پرهیز کنید |
| بین دو رک مجاور | ۲ تا ۳ متر | از مسیر کابل‌گیر عبور دهید |
| پریز دیواری به کامپیوتر | ۲ تا ۳ متر | بیش از ۵ متر معمولاً لازم نیست |
| دستگاه‌های دور از پریز | ۵ متر | مجموع دو سر کانال از ۱۰ متر بیشتر نشود |
کتگوری پچ کورد
کتگوری پچ کورد باید با کتگوری کابل افقی، کیستون و پچ پنل برابر باشد. استفاده از پچ کورد Cat5e روی لینک Cat6A عملکرد کانال را به سطح Cat5e پایین می‌آورد.
| کتگوری | پهنای باند تعریف‌شده | کاربرد رایج |
|---|---|---|
| Cat5e | 100 MHz | شبکه گیگابیتی، دوربین مداربسته، تلفن تحت شبکه |
| Cat6 | 250 MHz | اغلب ساختمان‌های اداری جدید، گیگابیت با حاشیه اطمینان بیشتر |
| Cat6A | 500 MHz | ۱۰ گیگابیت تا ۱۰۰ متر، مرکز داده، اکسس‌پوینت‌های پرسرعت |
مقایسه کامل کتگوری‌ها را در راهنمای تفاوت Cat6 و Cat6A بخوانید.
پچ کورد شیلددار یا بدون شیلد؟
قاعده ساده است: در سیستم شیلددار، همه اجزا شیلددار باشند. اگر کابل افقی F/UTP یا S/FTP است و کیستون‌ها شیلد فلزی دارند، پچ کورد هم باید شیلددار با کانکتور فلزی باشد تا پیوستگی شیلد تا تجهیزات حفظ شود. در سیستم UTP، پچ کورد UTP کافی است و پچ کورد شیلددار مزیتی ایجاد نمی‌کند. توضیح بیشتر در مقاله UTP یا SFTP.
رنگ‌بندی پچ کورد: T568A، T568B، مستقیم و کراس
ترتیب رنگ رشته‌ها در کانکتور RJ45 طبق استاندارد TIA-۵۶۸ دو حالت دارد. پچ کوردهای کارخانه‌ای معمولاً در هر دو سر T568B هستند.
| پین | T568B | T568A |
|---|---|---|
| 1 | سفید-نارنجی | سفید-سبز |
| 2 | نارنجی | سبز |
| 3 | سفید-سبز | سفید-نارنجی |
| 4 | آبی | آبی |
| 5 | سفید-آبی | سفید-آبی |
| 6 | سبز | نارنجی |
| 7 | سفید-قهوه‌ای | سفید-قهوه‌ای |
| 8 | قهوه‌ای | قهوه‌ای |
- پچ کورد مستقیم (Straight): هر دو سر با یک استاندارد (معمولاً T568B). برای تقریباً همه اتصال‌های امروزی کافی است.
- پچ کورد کراس (Crossover): یک سر T568A و سر دیگر T568B. در گذشته برای اتصال مستقیم دو کامپیوتر یا دو سوئیچ لازم بود، اما بیشتر تجهیزات امروزی قابلیت Auto MDI-X دارند و خودشان جهت ارسال و دریافت را تشخیص می‌دهند.
مهم این است که در کل یک پروژه، کیستون‌ها و پچ پنل‌ها با یک استاندارد سیم‌بندی شوند.
پچ کورد کارخانه‌ای یا سوکت‌زنی دستی؟
پچ کورد کارخانه‌ای با دستگاه پرس و کنترل کیفیت ساخته می‌شود و بسیاری از سازندگان آن را تست می‌کنند. سوکت‌زنی دستی برای تعمیر یا مواقع اضطراری قابل قبول است، اما چند ریسک دارد: باز شدن بیش از حد تاب زوج‌ها نزدیک کانکتور (که افت NEXT را بیشتر می‌کند)، پرس ناقص و استفاده از کانکتور نامناسب. کانکتورهای RJ45 برای کابل افشان و تک‌مفتولی متفاوت ساخته می‌شوند. زدن کانکتور روی کابل حلقه‌ای تک‌مفتولی و استفاده از آن به‌عنوان پچ کورد، از دلایل رایج قطعی‌های متناوب است.
نکات دیگر در انتخاب پچ کورد
- جنس هادی: مس خالص. پچ کوردهای ارزان گاهی هادی CCA دارند که در PoE گرم می‌شود.
- روکش: PVC برای مصارف عمومی، LSZH برای مراکز داده و فضاهای عمومی.
- محافظ کانکتور (Boot): نوع ضدگیر (Snagless) از شکستن زبانه RJ45 هنگام بیرون کشیدن از رک جلوگیری می‌کند.
- رنگ روکش: رنگ پچ کورد در استاندارد معنی خاصی ندارد، اما تعیین رنگ برای هر کاربرد (مثلاً دوربین، تلفن، سرور) مدیریت رک را ساده می‌کند.
- برند هم‌خانواده: استفاده از پچ کورد همان سازنده کابل و کیستون، در پروژه‌هایی که ضمانت سیستمی دارند، اهمیت پیدا می‌کند.
برای اتصال تجهیزات فیبر نوری، به‌جای پچ کورد مسی از پچ کورد فیبر استفاده می‌شود؛ انتخاب آن را در راهنمای کانکتور LC و SC و مقاله فیبر سینگل مود و مالتی مود ببینید.
چند پچ کورد لازم است؟
برای هر پورت فعال پچ پنل یک پچ کورد کوتاه سمت رک و برای هر پریز فعال یک پچ کورد سمت کاربر لازم است. مثال: رکی با پچ پنل ۲۴ پورت که ۲۰ پورت آن فعال است، به ۲۰ پچ کورد ۰.۵ یا ۱ متری برای اتصال به سوئیچ و حدود ۲۰ پچ کورد ۲ یا ۳ متری برای میزهای کار نیاز دارد. چند عدد اضافه هم برای تعویض سریع در نظر بگیرید. اگر چیدمان رک طوری است که سوئیچ دقیقاً زیر پچ پنل قرار دارد، پچ کورد ۰.۳ متری مدیریت کابل را بسیار تمیزتر می‌کند.
اشتباه‌های رایج
- استفاده از پچ کورد کتگوری پایین‌تر از کابل افقی.
- پچ کورد بلند و جمع‌شده در رک که هم جریان هوا را می‌بندد و هم مجموع طول کانال را زیاد می‌کند.
- پچ کورد UTP در سیستم شیلددار.
- تست نکردن لینک پس از نصب؛ روش تست در راهنمای تست Permanent Link آمده است.
چک‌لیست خرید پچ کورد شبکه
- کتگوری برابر با کابل افقی و کیستون
- طول کوتاه و متناسب، مجموع هر کانال حداکثر ۱۰ متر
- شیلددار در سیستم شیلددار، UTP در سیستم UTP
- هادی مس خالص، کانکتور با پرس کارخانه‌ای
- Boot ضدگیر و رنگ متناسب با کاربرد
پچ کورد و کابل شبکه برندهای لگراند، نگزنس، بلدن، BMB و رویان در لمپاولت عرضه می‌شود و قیمت روز هر کالا در صفحه محصول درج شده است. برای خرید تعداد بالا در چند طول و رنگ، فهرست را از طریق سفارش سریع بفرستید یا با ۰۲۱-۶۶۷۱۱۱۵۹ تماس بگیرید.
سؤالات متداول
پچ کورد شبکه چیست؟
پچ کورد کابل افشان کوتاهی با دو کانکتور RJ45 است که پچ پنل را به سوئیچ یا پریز شبکه را به دستگاه وصل می‌کند. هادی افشان آن در برابر جابه‌جایی و خم پیاپی مقاوم است.
حداکثر طول پچ کورد شبکه چقدر است؟
طبق TIA-۵۶۸ کانال مسی حداکثر ۱۰۰ متر است که شامل حداکثر ۹۰ متر کابل افقی و حداکثر ۱۰ متر مجموع پچ کوردهای دو سر است. پچ کوردهای 26AWG مجموع طول مجاز کمتری دارند.
پچ کورد Cat6 را می‌توان روی شبکه Cat5e استفاده کرد؟
بله، کاملاً سازگار است؛ اما کانال در سطح Cat5e باقی می‌ماند. برعکس آن، پچ کورد Cat5e روی لینک Cat6 یا Cat6A، عملکرد را پایین می‌آورد.
تفاوت پچ کورد مستقیم و کراس چیست؟
در پچ کورد مستقیم هر دو سر T568B است و در کراس یک سر T568A و سر دیگر T568B. بیشتر تجهیزات امروزی Auto MDI-X دارند و پچ کورد مستقیم کافی است.
آیا پچ کورد شیلددار بهتر است؟
فقط در سیستم شیلددار. اگر کابل و کیستون شیلددار باشند، پچ کورد هم باید شیلددار باشد. در سیستم UTP پچ کورد شیلددار مزیتی ندارد.
پچ کورد آماده بهتر است یا سوکت زدن دستی؟
پچ کورد کارخانه‌ای کیفیت پرس یکنواخت دارد و معمولاً تست می‌شود. سوکت‌زنی دستی برای تعمیر قابل قبول است، به شرطی که کانکتور مخصوص کابل افشان استفاده شود و تاب زوج‌ها تا نزدیک کانکتور حفظ شود.
