وقتی برای پروژه‌ای کابل شبکه‌ی Cat6 انتخاب می‌کنید، سؤال بعدی این است: UTP یا SFTP؟ کابل شیلددار گران‌تر، قطورتر و نصبش دقیق‌تر است، اما در برخی محیط‌ها تنها انتخاب درست است. در این راهنما نام‌گذاری استاندارد انواع شیلد، نحوه‌ی کار شیلد، شرایط لازم برای مؤثر بودن آن و جدول انتخاب بر اساس محیط را توضیح می‌دهیم. همه‌ی این انواع در گروه کابل شبکه لمپاولت موجود است.
کابل زوج به‌هم‌تابیده چطور نویز را دفع می‌کند؟
کابل شبکه چهار زوج سیم به‌هم‌تابیده دارد و هر زوج سیگنال را به‌صورت تفاضلی منتقل می‌کند: نویزی که از بیرون به هر دو سیم یک زوج القا می‌شود، تقریباً برابر است و در گیرنده حذف می‌شود. پیچش با گام‌های متفاوت در هر زوج هم تداخل بین زوج‌ها را کم می‌کند. به همین دلیل کابل UTP خوب، بدون هیچ شیلدی، در بیشتر دفاتر به‌خوبی کار می‌کند. شیلد لایه‌ی دفاعی دوم است برای محیط‌هایی که نویز از توان این مکانیزم بیشتر است.
نام‌گذاری استاندارد: UTP، FTP، SFTP و S/FTP
در ISO/IEC 11801 نوع شیلد به شکل X/YTP نوشته می‌شود: X شیلد کلی دور همه‌ی زوج‌ها و Y شیلد هر زوج است (U بدون شیلد، F فویل آلومینیومی، S بافته‌ی سیمی، SF بافته به‌علاوه‌ی فویل).
| نام رایج بازار | نام استاندارد | شیلد کلی | شیلد هر زوج | نمونه در لمپاولت |
|---|---|---|---|---|
| UTP | U/UTP | — | — | لگراند Cat6 032754، لگراند Cat6A 032787، کامسکوپ Cat6 |
| FTP | F/UTP | فویل | — | لگراند Cat6 032756، لگراند Cat6A 032778 |
| SFTP | SF/UTP | بافته و فویل | — | لگراند Cat6 032759 |
| FFTP | F/FTP | فویل | فویل | لگراند Cat6A 032799 |
| SFTP / PiMF | S/FTP | بافته | فویل | پچ کورد Cat6A لگراند |
نکته‌ی مهم: در بازار ایران «SFTP» به دو ساختار متفاوت گفته می‌شود: SF/UTP (بافته و فویل کلی، بدون شیلد زوج) و S/FTP (بافته‌ی کلی و فویل روی هر زوج). هنگام خرید، نام استاندارد یا کد کاتالوگ را ملاک قرار دهید.
شیلد چه زمانی واقعاً کار می‌کند؟
شیلد فقط وقتی نویز را دفع می‌کند که یک مسیر پیوسته‌ی فلزی تا ارت داشته باشد:
- کیستون‌ها، پچ پنل و پچ کوردها هم شیلددار باشند؛ یک جزء UTP در مسیر، شیلد را قطع می‌کند.
- سیم درین یا بافته‌ی کابل در کیستون درست به بدنه‌ی فلزی آن وصل شود.
- پچ پنل با سیم ارت به شینه‌ی ارت رک و رک به سیستم ارت ساختمان وصل باشد.
- سیستم ارت ساختمان سالم و هم‌پتانسیل باشد؛ اختلاف پتانسیل زیاد بین ارت دو سر، خودش منبع نویز است.
شیلدی که درست ارت نشده، مثل آنتن عمل می‌کند و ممکن است نتیجه از UTP هم بدتر شود.
مقایسه‌ی UTP و SFTP
| معیار | UTP | SFTP / FTP |
|---|---|---|
| مقاومت در برابر نویز خارجی | خوب در محیط عادی | بیشتر، در صورت ارت درست |
| نویز بیگانه در Cat6A | با طراحی کابل کنترل می‌شود | به‌طور ذاتی کمتر |
| قطر و وزن | کمتر | بیشتر |
| سختی نصب | ساده | نیاز به کیستون شیلددار و ارت |
| هزینه‌ی کل سیستم | کمتر | بیشتر |
| دفع حرارت در PoE دسته‌ای | مناسب | اغلب بهتر، چون شیلد فلزی گرما را پخش می‌کند |
جدول انتخاب بر اساس محیط
| محیط | پیشنهاد |
|---|---|
| دفتر اداری، مدرسه، فروشگاه | UTP؛ مثلاً لگراند Cat6 UTP LSZH |
| کارخانه، کنار تابلوها و درایوهای موتور | شیلددار، مثلاً Cat6 SF/UTP یا Cat6A F/FTP |
| مسیر موازی و نزدیک کابل‌های قدرت | شیلددار، و تا حد امکان رعایت فاصله و جداسازی مسیر |
| بیمارستان و مراکز با تجهیزات حساس | شیلددار با روکش LSZH |
| دیتاسنتر با Cat6A پرتراکم | F/UTP یا F/FTP برای کنترل نویز بیگانه |
| دوربین مداربسته‌ی معمولی | UTP مس خالص؛ شیلد فقط در محیط پرنویز |
اشتباهات رایج
- خرید کابل SFTP و نصب با کیستون و پچ پنل UTP؛ هزینه‌ی بیشتر بدون فایده.
- بریدن سیم درین و رها کردن آن به‌جای اتصال به کیستون.
- ارت نکردن پچ پنل یا رک.
- عبور کابل شبکه، حتی شیلددار، در یک لوله یا سینی بدون جداکننده با کابل قدرت.
- اعتماد به عنوان «SFTP» بدون بررسی ساختار واقعی و کد کاتالوگ.
رده‌ی کابل را هم درست انتخاب کنید
شیلد و رده دو انتخاب جدا هستند: هم Cat6 و هم Cat6A در هر دو نوع UTP و شیلددار وجود دارند. برای انتخاب رده، مقاله‌ی تفاوت کابل شبکه Cat6 و Cat6A را ببینید. کیفیت نهایی لینک را هم آزمون پس از نصب نشان می‌دهد؛ توضیح در تست پرمننت لینک چیست.
کابل شبکه کنار کابل برق: جداسازی مسیر
بیشترین نویزی که کابل شبکه در ساختمان دریافت می‌کند از کابل‌های قدرت هم‌مسیر است، به‌خصوص کابل‌هایی که بار موتوری، درایو، لامپ‌های تخلیه‌ای یا یو‌پی‌اس را تغذیه می‌کنند. حتی کابل شیلددار هم جای جداسازی درست مسیر را نمی‌گیرد. اصول کلی که در استانداردهای اجرای کابل‌کشی مخابراتی (مانند سری EN ۵۰۱۷۴ و TIA-۵۶۹) آمده، این‌هاست:
- کابل شبکه و کابل برق را در یک لوله یا یک خانه‌ی داکت بدون جداکننده نکشید.
- روی سینی مشترک، از جداکننده‌ی فلزی ارت‌شده استفاده کنید یا سینی‌های جدا در نظر بگیرید.
- هرجا مسیرها ناچار از هم عبور می‌کنند، تقاطع را عمود (۹۰ درجه) اجرا کنید تا طول موازی به حداقل برسد.
- از مسیرهای موازی طولانی و نزدیک با کابل‌های پرجریان، ترانس‌ها، تابلوهای توزیع و درایوها پرهیز کنید.
- فاصله‌ی لازم به نوع کابل شبکه (UTP یا شیلددار)، نوع کابل برق و وجود جداکننده بستگی دارد؛ مقدار دقیق را از استاندارد پروژه یا راهنمای سازنده‌ی سیستم کابل‌کشی بگیرید.
در عمل، ترکیب «جداسازی درست + UTP باکیفیت» در بیشتر ساختمان‌ها نتیجه‌ای بهتر از «کابل شیلددار + اجرای نامرتب» دارد.
نصب درست کیستون شیلددار
اگر کابل شیلددار انتخاب کرده‌اید، کیفیت اتصال شیلد در کیستون تعیین‌کننده است. روکش را فقط به اندازه‌ی لازم بردارید، فویل یا بافته را به عقب برگردانید تا زیر بست فلزی کیستون قرار گیرد و سیم درین را طبق دستور سازنده به بدنه وصل کنید. پیچش زوج‌ها را تا نزدیک‌ترین نقطه به ترمینال حفظ کنید و فویل زوج‌ها را فقط به اندازه‌ی لازم برای پرس باز کنید. در پایان، پیوستگی شیلد در آزمون گواهی بررسی می‌شود؛ لینکی که شیلدش قطع باشد، در آزمون دستگاه‌های گواهی با خطا گزارش می‌شود.
PoE و دمای کابل
با رواج دوربین‌ها و اکسس‌پوینت‌های PoE، دمای کابل در دسته‌های بزرگ به یک معیار طراحی تبدیل شده است. جریان PoE در هادی‌ها گرما تولید می‌کند و در دسته‌ی صدتایی کابل‌ها، این گرما به‌سختی دفع می‌شود. افزایش دما تضعیف سیگنال را بالا می‌برد و ممکن است طول مجاز لینک را کم کند. کابل‌های شیلددار به‌خاطر لایه‌ی فلزی معمولاً گرما را بهتر پخش می‌کنند و کابل‌هایی با هادی ضخیم‌تر گرمای کمتری تولید می‌کنند. در طراحی، تعداد کابل‌های هر دسته را محدود کنید و دسته‌ها را در مسیرهای بسته و گرم فشرده نکنید.
خرید کابل شبکه UTP و SFTP از لمپاولت
لمپاولت کابل شبکه‌ی لگراند و کامسکوپ را در انواع UTP، F/UTP، SF/UTP و F/FTP و پچ کوردهای هم‌نوع در گروه پچ کورد شبکه تأمین می‌کند. لیست پروژه را بفرستید تا موجودی و قیمت روز اعلام شود.
سؤالات متداول
کابل UTP بهتر است یا SFTP؟
هیچ‌کدام مطلقاً بهتر نیست. در دفاتر و محیط‌های عادی UTP کافی و اقتصادی است؛ در کارخانه، کنار کابل‌های قدرت و تجهیزات پرنویز، SFTP با ارت درست مزیت دارد.
SFTP یعنی چه؟
در بازار به کابل‌هایی با شیلد کلی بافته و فویل گفته می‌شود. در نام‌گذاری استاندارد ممکن است SF/UTP (بدون شیلد زوج) یا S/FTP (با فویل روی هر زوج) باشد؛ کد کاتالوگ را ملاک قرار دهید.
تفاوت FTP و UTP چیست؟
در FTP (F/UTP) یک فویل آلومینیومی دور همه‌ی زوج‌ها پیچیده شده است، ولی UTP هیچ شیلدی ندارد.
آیا کابل شیلددار بدون ارت فایده دارد؟
خیر. شیلد بدون اتصال پیوسته به ارت نه‌تنها نویز را دفع نمی‌کند، بلکه ممکن است مانند آنتن نویز را جذب کند.
برای دوربین مداربسته UTP کافی است؟
در بیشتر موارد بله، به شرط هادی مس خالص. در محیط‌های صنعتی یا مسیرهای نزدیک کابل قدرت، کابل شیلددار مناسب‌تر است.
آیا پچ کورد هم باید شیلددار باشد؟
اگر کابل‌کشی شیلددار است، بله؛ پچ کورد UTP پیوستگی شیلد تا تجهیز را قطع می‌کند.
