انتخاب بین کابل شبکه Cat6 و Cat6A یکی از رایج‌ترین سؤال‌های پیمانکاران شبکه و کارفرمایان است. Cat6 ارزان‌تر، سبک‌تر و برای بیشتر دفاتر کافی است؛ Cat6A گران‌تر و قطورتر است، ولی ۱۰ گیگابیت را در کل طول ۱۰۰ متر تضمین میکند و برای PoE پرتوان و شبکه‌های بلندمدت مناسب‌تر است. در این راهنما تفاوت فنی این دو رده، اثر آن روی سرعت، PoE، نصب و هزینه، و یک جدول تصمیم‌گیری ساده را مرور می‌کنیم تا بدانید برای پروژه‌ی خودتان کدام را از گروه کابل شبکه انتخاب کنید.
Cat6 و Cat6A در یک نگاه
| مشخصه | Cat6 | Cat6A |
|---|---|---|
| پهنای باند طراحی | تا ۲۵۰ مگاهرتز | تا ۵۰۰ مگاهرتز |
| ۱ گیگابیت (1000BASE-T) | تا ۱۰۰ متر | تا ۱۰۰ متر |
| ۲.۵ و ۵ گیگابیت (NBASE-T) | معمولاً تا ۱۰۰ متر | تا ۱۰۰ متر |
| ۱۰ گیگابیت (10GBASE-T) | تا حدود ۵۵ متر، وابسته به نویز بیگانه | تا ۱۰۰ متر |
| قطر و وزن کابل | کمتر | بیشتر؛ فضای داکت و سینی بیشتری می‌گیرد |
| رفتار حرارتی در PoE دسته‌ای | مناسب | بهتر، به‌خصوص در دسته‌های بزرگ |
| هزینه‌ی کابل و اجرا | کمتر | بیشتر |
طول کانال در هر دو رده طبق ISO/IEC 11801 و TIA-۵۶۸ حداکثر ۱۰۰ متر است: حداکثر ۹۰ متر کابل ثابت (پرمننت لینک) به‌علاوه‌ی مجموعاً حداکثر ۱۰ متر پچ کورد.
چرا Cat6 در ۱۰ گیگابیت محدود است؟
در سرعت ۱۰ گیگابیت، فرکانس سیگنال بالا می‌رود و مهم‌ترین مزاحم، تداخل بین کابل‌های کناری است که به آن نویز بیگانه (Alien Crosstalk) می‌گویند. Cat6 برای این فرکانس‌ها و برای کنترل نویز بیگانه طراحی نشده است؛ به همین دلیل 10GBASE-T روی Cat6 فقط در طول‌های کوتاه‌تر، معمولاً تا حدود ۵۵ متر و بسته به شرایط دسته‌بندی کابل‌ها، قابل اتکاست. Cat6A با پیچش دقیق‌تر زوج‌ها، فاصله‌انداز داخلی، روکش ضخیم‌تر یا شیلد، نویز بیگانه را کنترل میکند و ۱۰ گیگابیت را در کل ۱۰۰ متر پشتیبانی میکند.
PoE، اکسسپوینتهای Wi-Fi ۶ و ۷ و دوربین‌ها
تغذیه‌ی برق از طریق کابل شبکه (PoE) امروز برای دوربین مداربسته، اکسسپوینت و تلفن VoIP رایج است. استاندارد IEEE ۸۰۲.3bt توان خروجی تا ۹۰ وات در هر پورت را مجاز میکند. هرچه جریان بیشتر باشد، کابل گرم‌تر می‌شود و در دسته‌های بزرگ کابل، این گرما روی هم جمع می‌شود و تضعیف سیگنال را بالا می‌برد. سه عامل در اینجا کمک میکند:
- هادی ضخیم‌تر: هادی 23AWG مقاومت کمتری از 24AWG دارد و گرمای کمتری تولید میکند؛ مثلاً کابل کامسکوپ Cat6 UTP 23AWG در برابر نسخه‌ی 24AWG.
- رده‌ی بالاتر: کابل‌های Cat6A معمولاً ساختار قطورتر و دفع حرارت بهتری در دسته‌های بزرگ دارند.
- مس خالص: کابل CCA (آلومینیوم با روکش مس) در PoE به‌شدت گرم می‌شود و طبق استانداردها کابل رده‌دار محسوب نمی‌شود.
اکسسپوینتهای جدید Wi-Fi ۶ و ۷ اغلب پورت ۲.۵ یا ۵ گیگابیتی (NBASE-T) دارند که معمولاً روی Cat6 هم در ۱۰۰ متر کار میکند. اما اگر در برنامه‌ی چند سال آینده ۱۰ گیگابیت تا اکسسپوینت یا PoE پرتوان دیده شده، Cat6A حاشیه‌ی اطمینان بیشتری دارد.
UTP یا شیلددار؟
هر دو رده هم بدون شیلد (U/UTP) و هم شیلددار (F/UTP، SF/UTP، F/FTP یا S/FTP) تولید می‌شوند. کابل شیلددار در محیط‌های پرنویز و در Cat6A برای کنترل بهتر نویز بیگانه مزیت دارد، به شرط اینکه کیستون، پچ پنل و پچ کورد هم شیلددار باشند و پچ پنل ارت شود. در لمپاولت هر دو نوع موجود است:
| رده | بدون شیلد | شیلددار |
|---|---|---|
| Cat6 | لگراند U/UTP LSZH (032754)، لگراند U/UTP PVC (032755)، کامسکوپ U/UTP | لگراند F/UTP (032756)، لگراند SF/UTP (032759) |
| Cat6A | لگراند U/UTP LSZH (032787) | لگراند F/UTP (032778)، لگراند F/FTP (032799) |
تفاوت انواع شیلد را با جزئیات در مقاله‌ی تفاوت کابل شبکه UTP و SFTP توضیح داده‌ایم.
اثر انتخاب روی نصب و هزینه
قیمت هر متر Cat6A بیشتر است، اما تفاوت هزینه فقط به کابل محدود نمی‌شود. کابل قطورتر یعنی:
- داکت، لوله و سینی بزرگ‌تر یا تعداد کابل کمتر در هر مسیر؛
- شعاع خم بزرگ‌تر و فضای بیشتر پشت پچ پنل و داخل قوطی پریز؛
- کیستون، پچ پنل و پچ کورد Cat6A که خودشان گران‌ترند؛
- زمان اجرای بیشتر، به‌خصوص در نسخه‌های شیلددار که باید ارت و پیوستگی شیلد رعایت شود.
در مقابل، هزینه‌ی تعویض کابل‌کشی بعد از نازک‌کاری و سقف کاذب بسیار بیشتر از تفاوت قیمت اولیه است. به همین دلیل در ساختمان‌هایی که قرار است ده سال یا بیشتر بدون تغییر کار کنند، بسیاری از طراحان Cat6A را برای بک‌بون رک‌ها و نقاط حساس انتخاب می‌کنند و Cat6 را برای نقاط عادی.
جدول تصمیم‌گیری: Cat6 یا Cat6A؟
| سناریو | پیشنهاد | دلیل |
|---|---|---|
| دفتر اداری با سوییچ گیگابیتی | Cat6 | ۱ گیگابیت در ۱۰۰ متر با هزینه‌ی کمتر |
| دوربین مداربسته با PoE معمولی | Cat6 مس خالص، ترجیحاً 23AWG | پهنای باند دوربین کم است؛ کیفیت هادی مهم‌تر از رده است |
| اکسسپوینت Wi-Fi ۶/۷ و PoE پرتوان | Cat6A | حاشیه‌ی حرارتی و پهنای باند برای آینده |
| اتصال سرورها و ذخیره‌سازها در رک | Cat6A یا فیبر | ۱۰ گیگابیت پایدار |
| بیمارستان، دیتاسنتر، ساختمان عمومی | Cat6A با روکش LSZH | عمر طولانی و الزامات ایمنی آتش |
| مسیر بیش از ۱۰۰ متر یا بین دو ساختمان | هیچ‌کدام؛ فیبر نوری | محدودیت طول کابل مسی |
اشتباهات رایج
- کابل Cat6A با اجزای Cat6: کانال به رده‌ی Cat6 محدود می‌شود و هزینه‌ی اضافه بی‌اثر است.
- پچ کورد پرسی: پچ کورد ساخته‌شده با کابل تک‌مفتول حلقه‌ای معمولاً نقطه‌ی ضعف لینک در آزمون است؛ از پچ کورد کارخانه‌ای هم‌رده استفاده کنید.
- اعتماد به برچسب بدون آزمون: رده‌ی واقعی لینک را فقط آزمون گواهی پس از نصب نشان می‌دهد؛ توضیح در تست پرمننت لینک چیست.
- کابل‌های ارزان بدون برند: هادی CCA یا قطر کمتر از استاندارد؛ برای پروژه‌ها کابل با کد کاتالوگ سازنده بخرید.
برآورد متراژ و تعداد حلقه
برای هر دو رده، برآورد متراژ به یک روش انجام می‌شود. ابتدا طول هر لینک را از رک تا پریز روی نقشه اندازه بگیرید و برای بالا و پایین رفتن در دیوار، خم‌ها و سرکشی داخل رک حدود ۱۰٪ اضافه کنید. سپس تعداد لینک‌هایی را که از یک حلقه درمی‌آید حساب کنید؛ چون کابل شبکه نباید وسط مسیر وصله شود، باقی‌مانده‌ی هر حلقه که از طول یک لینک کوتاه‌تر است عملاً قابل استفاده نیست.
| طول متوسط لینک (با اضافه) | تعداد لینک از حلقه‌ی ۳۰۵ متری | تعداد لینک از قرقره‌ی ۵۰۰ متری |
|---|---|---|
| ۲۵ متر | ۱۲ لینک | ۲۰ لینک |
| ۴۰ متر | ۷ لینک | ۱۲ لینک |
| ۶۰ متر | ۵ لینک | ۸ لینک |
| ۸۵ متر | ۳ لینک | ۵ لینک |
این جدول با تقسیم ساده‌ی طول حلقه بر طول لینک به دست آمده است. همان‌طور که می‌بینید، در لینک‌های بلند قرقره‌ی ۵۰۰ متری ته‌حلقه‌ی کمتری باقی می‌گذارد. کابل‌های Cat6A لگراند این گروه در قرقره‌ی ۵۰۰ متری و کابل‌های Cat6 هم در حلقه‌ی ۳۰۵ متری و هم قرقره‌ی ۵۰۰ متری موجودند.
آزمون لینک پس از نصب
کیفیت اجرای کابل‌کشی، از شعاع خم و کشش کابل تا نحوه‌ی پرس کیستون، به همان اندازه‌ی رده‌ی کابل در عملکرد نهایی اثر دارد. اگر کارفرما رده‌ی Cat6A را برای ۱۰ گیگابیت خواسته، پس از نصب لینک‌ها را با دستگاه‌های آزمون گواهی بسنجید؛ آزمون پرمننت لینک برای تحویل کابل‌کشی ثابت و آزمون چنل برای مسیر کامل به‌همراه پچ کوردها. برای Cat6A، آزمون نویز بیگانه بین کابل‌های یک دسته هم در برخی پروژه‌ها خواسته می‌شود. نتیجه‌ی آزمون مستندی است که هم کیفیت کار پیمانکار را نشان می‌دهد و هم در عیب‌یابی آینده به کار می‌آید.
خرید کابل شبکه Cat6 و Cat6A از لمپاولت
لمپاولت کابل شبکه‌ی لگراند و کامسکوپ را در حلقه‌ی ۳۰۵ متری و قرقره‌ی ۵۰۰ متری به‌همراه پچ کورد هم‌رده تأمین میکند. لیست پروژه را بفرستید تا موجودی و قیمت روز اعلام شود. سایر تجهیزات را در تجهیزات شبکه و فیبر نوری ببینید.
سؤالات متداول
تفاوت اصلی کابل Cat6 و Cat6A چیست؟
Cat6 تا ۲۵۰ مگاهرتز و Cat6A تا ۵۰۰ مگاهرتز طراحی شده است. Cat6 سرعت ۱۰ گیگابیت را فقط تا حدود ۵۵ متر پشتیبانی میکند، ولی Cat6A در کل طول ۱۰۰ متر ۱۰ گیگابیت را پشتیبانی میکند.
آیا Cat6 برای دوربین مداربسته کافی است؟
بله. پهنای باند دوربین‌ها کم است و Cat6 مس خالص کاملاً کافی است. برای PoE و مسیرهای بلند، هادی 23AWG گرمای کمتری تولید میکند.
آیا می‌توان Cat6A را با کیستون و پچ پنل Cat6 نصب کرد؟
کار میکند، اما کارایی کانال به رده‌ی ضعیف‌ترین جزء، یعنی Cat6، محدود می‌شود. برای بهره‌بردن از Cat6A همه‌ی اجزا باید Cat6A باشند.
حداکثر طول کابل Cat6A چند متر است؟
حداکثر طول کانال ۱۰۰ متر است: ۹۰ متر کابل ثابت و حداکثر ۱۰ متر پچ کورد در مجموع.
Cat6A حتماً باید شیلددار باشد؟
خیر. Cat6A بدون شیلد (U/UTP) هم وجود دارد و استانداردهای رده را برآورده میکند. شیلد در محیط‌های پرنویز و دسته‌های پرتراکم مزیت دارد.
برای اکسسپوینت Wi-Fi ۶ کدام کابل بهتر است؟
بیشتر اکسسپوینتهای Wi-Fi ۶ پورت ۲.۵ یا ۵ گیگابیتی دارند که معمولاً روی Cat6 کار میکند. اگر PoE پرتوان یا ۱۰ گیگابیت در آینده مدنظر است، Cat6A انتخاب مطمئنتری است.
