وقتی کابل فیبر نوری اجرا شد و در ODF فیوژن شد، نوبت انتخاب پچ کورد فیبر است و اینجا بیشترین خطاهای خرید رخ می‌دهد: کانکتور LC به‌جای SC، پولیش APC به‌جای UPC یا پچ کورد مالتی مود روی ماژول سینگل مود. این راهنما انواع کانکتور فیبر نوری، تفاوت LC و SC، معنی UPC و APC، سیمپلکس و داپلکس و قطبیت لینک را توضیح می‌دهد و در پایان یک جدول انتخاب برای سناریوهای رایج دارد. پچ کوردهای موجود در لمپاولت در گروه پچ کورد فیبر نوری هستند.
کانکتور فیبر از چه اجزایی ساخته شده است؟
هر کانکتور فیبر یک فرول دارد: استوانه‌ی دقیق سرامیکی (معمولاً زیرکونیا) که فیبر در مرکز آن چسبانده و سطح آن پولیش می‌شود. در اتصال، دو فرول داخل یک آداپتور روبه‌روی هم قرار می‌گیرند و یک غلاف هم‌محورکننده آن‌ها را دقیقاً هم‌راستا نگه می‌دارد. بدنه‌ی کانکتور و مکانیزم قفل آن، نوع کانکتور را مشخص می‌کند و قطر فرول، اندازه‌ی آن را.
انواع رایج کانکتور فیبر نوری
| کانکتور | قطر فرول | قفل | کاربرد رایج |
|---|---|---|---|
| LC | ۱.۲۵ میلیمتر | زبانه‌ی فشاری | ماژول‌های SFP و SFP+، سوییچ‌ها، پچ پنل‌های پرتراکم |
| SC | ۲.۵ میلیمتر | کشویی (Push-Pull) | ODF، مبدل مدیا، تجهیزات مخابراتی و FTTH |
| ST | ۲.۵ میلیمتر | سرنیزه‌ای (پیچ‌وقفل) | شبکه‌های قدیمی مالتی مود |
| FC | ۲.۵ میلیمتر | رزوه‌ای | تجهیزات اندازه‌گیری و مخابراتی قدیمی |
| MPO/MTP | چندفیبره (۱۲ یا ۲۴ فیبر) | کشویی | لینک‌های ۴۰ و ۱۰۰ گیگابیت در دیتاسنتر |
در پروژه‌های امروزی، LC و SC بیش از ۹۰٪ نیاز را پوشش می‌دهند؛ بنابراین بقیه‌ی این راهنما بر این دو تمرکز دارد.
LC یا SC؟
کانکتور LC با فرول ۱.۲۵ میلیمتری تقریباً نصف SC جا می‌گیرد؛ به همین دلیل استاندارد پورت ماژول‌های SFP شده و تقریباً همه‌ی سوییچ‌های امروزی با آن کار می‌کنند. LC داپلکس دو کانکتور را با یک گیره کنار هم نگه می‌دارد. کانکتور SC بزرگ‌تر و مقاوم‌تر است، با یک حرکت مستقیم جا می‌افتد و هنوز در بسیاری از ODFها، مبدل‌های مدیا و شبکه‌های FTTH دیده می‌شود. از نظر عملکرد نوری، هر دو در صورت کیفیت مناسب تضعیف مشابهی دارند؛ استاندارد TIA-۵۶۸.۳ برای هر جفت کانکتور حداکثر ۰.۷۵ دسی‌بل در نظر می‌گیرد و کانکتورهای کارخانه‌ای باکیفیت معمولاً بسیار کمتر از این مقدار هستند.
قاعده‌ی انتخاب ساده است: کانکتور هر سر پچ کورد باید با پورت همان سر یکی باشد. اگر ODF شما SC است و سوییچ LC، پچ کورد SC-LC بخرید؛ اگر هر دو سر LC است، LC-LC.
UPC و APC چیست؟
نوع پولیش سطح فرول تعیین می‌کند چه مقدار نور به سمت فرستنده بازتاب شود (افت بازگشتی یا Return Loss):
| پولیش | شکل سطح فرول | رنگ بدنه‌ی رایج | کاربرد |
|---|---|---|---|
| UPC | تخت با انحنای جزئی | آبی در سینگل مود؛ بژ یا فیروزه‌ای در مالتی مود | شبکه‌های داده‌ی اترنت، سوییچ و SFP |
| APC | زاویه‌ی ۸ درجه | سبز | FTTH و شبکه‌های PON، ویدئوی آنالوگ روی فیبر |
در پولیش APC نور بازتابی به‌خاطر زاویه از هسته خارج می‌شود و بازتاب بسیار کمتری به فرستنده برمی‌گردد. اما مهم‌ترین نکته‌ی عملی این است که UPC و APC هرگز نباید به هم وصل شوند؛ سطح تخت و سطح زاویه‌دار با هم تماس کامل ندارند، تضعیف شدید ایجاد می‌شود و ممکن است هر دو سطح آسیب ببینند. پچ کوردهای فیبر لگراند در لمپاولت طبق مشخصات هر محصول UPC هستند و برای شبکه‌های داده‌ی اترنت مناسب‌اند.
سیمپلکس، داپلکس و قطبیت
بیشتر ماژول‌های SFP یک پورت ارسال (TX) و یک پورت دریافت (RX) دارند، بنابراین به پچ کورد داپلکس با دو فیبر نیاز دارند. پچ کورد سیمپلکس یک فیبر دارد و برای ماژول‌های BiDi (ارسال و دریافت روی یک فیبر با دو طول موج) یا کاربردهای خاص استفاده می‌شود. در لینک داپلکس، TX هر سر باید به RX سر دیگر برسد. پچ کوردهای داپلکس استاندارد به شکل A به B ساخته می‌شوند تا این جابه‌جایی خودکار انجام شود؛ اما اگر در مسیر چند پچ پنل و آداپتور وجود دارد و لینک بالا نمی‌آید، ساده‌ترین آزمون جابه‌جا کردن دو فیبر در یک سر است.
جدول انتخاب پچ کورد برای سناریوهای رایج
| سناریو | پچ کورد مناسب |
|---|---|
| ODF با آداپتور LC به سوییچ با SFP سینگل مود | LC-LC OS2 ۱ متر، ۲ متر، ۳ متر یا ۵ متر |
| ODF با آداپتور SC به سوییچ با SFP سینگل مود | SC-LC OS2 ۱ متر، ۲ متر یا ۳ متر |
| ODF با SC به مبدل مدیا با SC (سینگل مود) | SC-SC OS2 ۱ متر، ۲ متر یا ۳ متر |
| اتصال سوییچ‌ها در رک با SFP مالتی مود | LC-LC OM3 ۲ متر |
| ODF مالتی مود با SC به سوییچ LC | SC-LC OM3 ۲ متر |
| تجهیزات مالتی مود قدیمی با SC در دو سر | SC-SC OM3 ۳ متر |
نوع فیبر پچ کورد باید با کابل اجراشده و ماژول یکی باشد؛ اگر مطمئن نیستید، رنگ روکش کابل یا برچسب ODF را بررسی کنید و راهنمای فیبر سینگل مود یا مالتی مود را بخوانید.
تمیز کردن و نگهداری کانکتور
یک ذره‌ی گرد و غبار روی هسته‌ی ۹ میکرونی فیبر سینگل مود می‌تواند بخش بزرگی از نور را مسدود کند. بنابراین:
- درپوش کانکتورها و آداپتورها را فقط لحظه‌ی اتصال بردارید و پس از جدا کردن دوباره بگذارید.
- پیش از هر اتصال، سطح فرول را با تمیزکننده‌ی مخصوص فیبر (قلمی یا نواری) تمیز کنید؛ دستمال کاغذی و فوت کردن مناسب نیست.
- اگر امکان دارد، سطح کانکتور را با میکروسکوپ فیبر بازرسی کنید.
- هرگز به سر کانکتور یا پورت فعال نگاه نکنید؛ نور لیزر مادون قرمز دیده نمی‌شود ولی به چشم آسیب می‌زند.
طول پچ کورد
پچ کورد را تا حد امکان کوتاه ولی بدون کشیدگی انتخاب کنید؛ ۱ تا ۲ متر برای اتصال داخل یک رک، ۳ متر برای رک‌های مجاور و ۵ متر برای فاصله‌های بیشتر. پچ کورد اضافه را حلقه نکنید و شعاع خم مجاز را رعایت کنید؛ خم تند در فیبر تضعیف ایجاد می‌کند و ممکن است دیده نشود تا وقتی لینک قطع و وصل شود.
خرید پچ کورد فیبر نوری از لمپاولت
لمپاولت پچ کوردهای فیبر لگراند را در ترکیب‌های LC-LC، SC-LC و SC-SC، سینگل مود و مالتی مود تأمین می‌کند و کابل فیبر هم‌نوع در گروه کابل فیبر نوری موجود است. کد و تعداد را بفرستید تا قیمت روز اعلام شود. پچ کوردهای مسی را هم در پچ کورد شبکه ببینید.
سؤالات متداول
تفاوت کانکتور LC و SC چیست؟
LC فرول ۱.۲۵ میلیمتری دارد و تقریباً نصف SC است؛ استاندارد پورت ماژول‌های SFP است. SC فرول ۲.۵ میلیمتری و قفل کشویی دارد و بیشتر در ODF و مبدل مدیا دیده می‌شود.
UPC و APC چه فرقی دارند؟
در UPC سطح فرول تقریباً تخت است و در APC زاویه‌ی ۸ درجه دارد تا بازتاب کمتر شود. APC بدنه‌ی سبز دارد و بیشتر در FTTH استفاده می‌شود. این دو نوع نباید به هم وصل شوند.
پچ کورد SC به LC برای چه کاری است؟
برای اتصال تجهیزی با پورت SC، مثل ODF یا مبدل مدیا، به سوییچ یا ماژول SFP با پورت LC.
چرا لینک فیبر با پچ کورد نو بالا نمی‌آید؟
رایج‌ترین دلایل: نوع فیبر ناهماهنگ با ماژول، اتصال UPC به APC، جابه‌جا بودن TX و RX یا کثیف بودن سر کانکتور. ابتدا دو فیبر را در یک سر جابه‌جا کنید و کانکتورها را تمیز کنید.
پچ کورد داپلکس لازم است یا سیمپلکس؟
برای ماژول‌های SFP معمولی که پورت جدای ارسال و دریافت دارند، پچ کورد داپلکس لازم است. سیمپلکس برای ماژول‌های BiDi و کاربردهای خاص است.
تضعیف مجاز هر کانکتور فیبر چقدر است؟
استاندارد TIA-۵۶۸.۳ برای طراحی حداکثر ۰.۷۵ دسی‌بل برای هر جفت کانکتور در نظر می‌گیرد. کانکتورهای کارخانه‌ای باکیفیت معمولاً تضعیف بسیار کمتری دارند.
