روی روکش هر کابل استاندارد یک ردیف نوشته چاپی تکرار می‌شود: نام سازنده، نوع کابل، تعداد رشته و سطح مقطع، ولتاژ نامی، شماره استاندارد، سال تولید و متراژ. خواندن درست نوشته روی کابل کمک می‌کند پیش از نصب مطمئن شوید همان کابلی را تحویل گرفته‌اید که سفارش داده‌اید و برای کاربرد شما مناسب است. این راهنما اجزای مارکینگ کابلهای قدرت، سیم‌های ساختمانی، کابلهای تلفن، شبکه و کواکسیال را با مثال توضیح می‌دهد.
یک نمونه نوشته روی کابل قدرت
نوشته روی یک کابل زمینی فشار ضعیف معمولاً چیزی شبیه این است:
نام سازنده – ISIRI ۳۵۶۹-۱ – ۰.۶/1kV – NYY-J – ۴×۱۶ mm² RM – سال تولید – شماره سری – ۰۱۲۵ m
هر بخش اطلاعات مشخصی دارد که در جدول زیر توضیح داده شده است:
| بخش نوشته | معنی | چه چیزی را کنترل کنیم |
|---|---|---|
| نام سازنده | کارخانه تولیدکننده | با برند فاکتور یکی باشد |
| ISIRI ۳۵۶۹-۱ یا IEC 60502-1 | استاندارد ساخت کابل قدرت با عایق اکسترود‌شده | استاندارد متناسب با نوع کابل باشد |
| 0.6/1kV | ولتاژ نامی U0/U | برای کابل زمینی فشار ضعیف رده رایج همین است |
| NYY-J | نوع کابل و وجود رشته ارت | نوع کابل با کاربرد (دفن، تابلو، داخل لوله) سازگار باشد |
| 4×16 mm² | تعداد رشته × سطح مقطع هر رشته | با سفارش یکی باشد |
| RM | هادی گرد چندمفتولی | با نوع هادی سفارش (مفتولی یا چندمفتولی) سازگار باشد |
| سال و سری تولید | ردیابی محموله | برای پیگیری کیفیت ثبت شود |
| علامت متراژ | شمارنده طول | تفاضل ابتدا و انتها با طول فاکتور یکی باشد |
چرا سال و سری تولید را ثبت کنیم؟
در پروژه‌هایی که چند حلقه از یک کابل مصرف می‌شود، ثبت سال و شماره سری هر حلقه در صورت‌جلسه تحویل، پیگیری هر ایراد احتمالی را از طریق فروشنده و کارخانه ممکن می‌کند. حلقه‌های یک سفارش که سری تولید متفاوت دارند، ایرادی ندارند؛ فقط باید مشخصات فنی چاپ‌شده روی همه یکسان باشد.
رمز حروف در نام کابل
نام‌گذاری رایج کابل‌ها در بازار ایران از سیستم حروف VDE آلمان گرفته شده است. مهم‌ترین حروف:
- N: کابل استاندارد (نُرم) با هادی مسی؛ اگر هادی آلومینیومی باشد، حرف A بلافاصله بعد از N می‌آید (مثل NAYY یا NA2XY).
- Y: عایق یا روکش PVC. 2Y یعنی پلی‌اتیلن و 2X یعنی پلی‌اتیلن کراس‌لینک (XLPE).
- A در سیم‌ها مثل NYA: سیم تک‌رشته با یک لایه عایق.
- F: هادی افشان (انعطاف‌پذیر)، مثل NYAF.
- M: کابل نصب داخلی با روکش، مثل NYM.
- J و O: با رشته سبز و زرد یا بدون آن.
تفاوت عملی NYY، NYM و NYMHY را در این راهنما و تفاوت هادی افشان و مفتولی را در تفاوت سیم افشان و مفتولی ببینید.
نوع هادی: RE، RM، SE و SM
این حروف بیشتر روی کابلهای قدرت دیده می‌شوند. R یعنی گرد و S یعنی قطاعی (Sector)؛ E یعنی تک‌مفتولی و M یعنی چندمفتولی. کابلهای تا حدود ۱۰ میلیمتر مربع معمولاً RE یا RM هستند و کابلهای بزرگ چندرشته اغلب هادی قطاعی دارند تا قطر کابل کمتر شود.
کابل‌هایی با نول کوچک‌تر
نوشته‌ای مثل 3×25+16 یا 3×25/16 یعنی سه رشته ۲۵ میلیمتر مربعی برای فازها و یک رشته ۱۶ برای نول. در محاسبه وزن مس و قیمت، این تفاوت را در نظر بگیرید.
کدهای هماهنگ اروپایی روی سیم و کابل افشان
روی بسیاری از سیم‌ها و کابلهای افشان، به‌جای یا در کنار نام VDE، کد هماهنگ اروپایی چاپ می‌شود:
| کد | ولتاژ نامی | ساختار | معادل رایج در بازار |
|---|---|---|---|
| H07V-U | 450/750 V | سیم تک‌مفتولی با عایق PVC | سیم مفتولی NYA |
| H07V-R | 450/750 V | سیم چندمفتولی سخت با عایق PVC | سیم مفتولی چندرشته |
| H07V-K | 450/750 V | سیم افشان با عایق PVC | سیم افشان NYAF |
| H05VV-F | 300/500 V | کابل افشان با عایق و روکش PVC | کابل افشان NYMHY |
| H03VH-H | 300/300 V | سیم افشان دوقلوی تخت | سیم نایلون |
در این کدها H یعنی هماهنگ، عدد بعدی رده ولتاژ (۰۳، ۰۵، ۰۷)، V یعنی PVC و حرف آخر نوع هادی است: U تک‌مفتولی، R چندمفتولی، K افشان برای نصب ثابت و F افشان برای اتصال وسایل. سیم‌ها و کابلهای PVC تا ۴۵۰/۷۵۰ ولت معمولاً به استاندارد IEC 60227 یا استاندارد ملی متناظر آن ارجاع می‌دهند.
نوشته روی کابل تلفن و آیفون
در کابلهای مخابراتی، اعداد معنای متفاوتی دارند. در JY(st)Y 10×2×0.6:
- J: کابل نصب داخلی؛ Y عایق PVC؛ (st) شیلد فویل آلومینیومی؛ Y آخر روکش PVC.
- 10×2: ده زوج سیم.
- 0.6: قطر هادی بر حسب میلیمتر، نه سطح مقطع.
در A2Y(st)2Y، حرف A یعنی کابل خارجی و 2Y یعنی پلی‌اتیلن. توضیح کامل این کابل‌ها در راهنمای کابل تلفن، آیفون و شبکه آمده است.
نوشته روی کابل شبکه
یک کابل شبکه معمولاً چنین مارکینگی دارد: نام برند – CAT6 – U/UTP – 4PR – 23AWG – LSZH – متراژ.
- CAT6: رده کارایی طبق TIA-۵۶۸ یا ISO/IEC 11801.
- U/UTP یا F/UTP یا S/FTP: نوع شیلد کلی و شیلد هر زوج. تفاوت آن‌ها را در تفاوت کابل UTP و SFTP ببینید.
- 4PR: چهار زوج سیم.
- 23AWG یا 24AWG: قطر هادی؛ 23AWG حدود ۰.۵۷ و 24AWG حدود ۰.۵۱ میلیمتر است. عدد کوچک‌تر یعنی هادی ضخیم‌تر.
- LSZH یا PVC: جنس روکش؛ LSZH در آتش دود کم و بدون هالوژن تولید می‌کند.
نوشتن «Cat6» یا «Copper» روی روکش به‌تنهایی ضمانت نیست. برای تشخیص هادی CCA از مس خالص، راهنمای کابل شبکه CCA را ببینید.
نوشته روی کابل کواکسیال
کابلهای آنتن با کدهایی مثل RG6، RG59 یا 3C-2V و 5C-2V شناخته می‌شوند و امپدانس ۷۵ اهم معمولاً روی آن‌ها درج می‌شود. معنی این کدها و انتخاب هرکدام را در راهنمای کابل کواکسیال توضیح داده‌ایم.
نوشته‌هایی که باید با احتیاط پذیرفت
- شماره استاندارد بدون نشان معتبر: چاپ عدد استاندارد ادعای سازنده است؛ برای کابلهای داخلی مشمول استاندارد اجباری، نشان استاندارد ملی و شماره پروانه را کنترل کنید.
- Flame Retardant یا LSZH: باید با شماره آزمون مرتبط مثل IEC 60332-1 همراه باشد.
- چاپ پاک‌شونده یا ناخوانا: چاپ کابل استاندارد با مالش معمولی پاک نمی‌شود و در طول حلقه یکنواخت است.
- متراژ ناپیوسته: پرش در اعداد متراژ می‌تواند نشانه حلقه وصله‌شده باشد.
روش‌های دیگر کنترل کیفیت را در تشخیص سیم و کابل اصل از تقلبی ببینید.
چک‌لیست تحویل کابل
- نوع کابل، تعداد رشته و سطح مقطع با سفارش یکی است.
- ولتاژ نامی برای کاربرد کافی است.
- برند روی روکش با برند فاکتور یکی است.
- متراژ ابتدا و انتهای حلقه با طول فاکتور می‌خواند.
- چاپ واضح، پیوسته و بادوام است.
خرید سیم و کابل
محصولات افشارنژاد خراسان، ارتباط الکتریک سمنان، نیرو کابل زاگرس و صنایع کابل کرمان با فاکتور رسمی در لمپاولت عرضه می‌شوند. قیمت روز هر کالا در صفحه محصول و در لیست قیمت سیم و کابل درج شده است.
سؤالات متداول
عدد ۰.۶/1kV روی کابل یعنی چه؟
این عدد ولتاژ نامی کابل است: ۰.۶ کیلوولت ولتاژ بین هادی و زمین (U0) و ۱ کیلوولت ولتاژ بین دو هادی (U). کابلهای زمینی NYY فشار ضعیف معمولاً این رده را دارند و برای شبکه ۲۳۰/۴۰۰ ولت مناسباند.
RE و RM روی کابل یعنی چه؟
این حروف شکل و نوع هادی را نشان می‌دهند: RE یعنی هادی گرد تک‌مفتولی و RM یعنی هادی گرد چندمفتولی. SE و SM هم برای هادی قطاعی تک‌مفتولی و چندمفتولی در کابلهای بزرگ به کار می‌روند.
عدد ۰.۶ در کابل تلفن ۲×۲×۰.۶ سطح مقطع است؟
خیر. در کابلهای تلفن و مخابراتی عدد آخر قطر هادی بر حسب میلیمتر است، نه سطح مقطع. کابل ۲×۲×۰.۶ یعنی دو زوج سیم با قطر هادی ۰.۶ میلیمتر.
طول حلقه کابل را از روی نوشته چطور کنترل کنیم؟
بیشتر کابل‌ها علامت متراژ پیوسته روی روکش دارند. عدد متراژ ابتدای حلقه را از عدد انتهای آن کم کنید تا طول واقعی به دست آید و با طول فاکتور مقایسه کنید.
حرف J و O در نام کابل مثل NYY-J چه معنایی دارد؟
J یعنی کابل یک رشته سبز و زرد برای ارت دارد و O یعنی کابل رشته سبز و زرد ندارد. برای مثال NYY-J ۵×۱۰ سه فاز، یک نول و یک ارت دارد.
