کابل فرمان کابل چندرشته افشان بدون شیلد است که برای مدارهای کنترلی تابلو مثل شستی، چراغ سیگنال، بوبین کنتاکتور و لیمیت‌سوئیچ استفاده میشود. کابل شیلددار علاوه بر رشته‌ها یک لایه بافت مسی یا فویل دارد که نویز الکترومغناطیسی را از سیگنال دور نگه می‌دارد یا نویز خود کابل را محدود می‌کند. سه کاربرد اصلی کابل شیلددار عبارت‌اند از: سیگنال آنالوگ و سنسورها (کابل‌هایی از نوع LiYCY)، کابل فرمان در محیط پرنویز (مثل YSLCY) و کابل خروجی اینورتر به موتور. شیلد فقط وقتی کار می‌کند که درست به ارت وصل شود: برای کابل موتور اینورتر در هر دو سر با اتصال ۳۶۰ درجه، و برای سیگنال‌های آنالوگ ضعیف معمولاً در یک سر در سمت تابلو. در ادامه جزئیات هر کدام آمده است.
ساختار و نام‌گذاری کابل شیلددار
نام LiYCY از کدهای آلمانی تشکیل شده است:
- Li: هادی افشان مسی (Litze).
- Y: عایق PVC روی هر رشته.
- C: شیلد بافته مسی (معمولاً مس قلع‌اندود).
- Y آخر: روکش بیرونی PVC.
در کابلهای کنترلی نام‌هایی مثل YSLY (کابل فرمان بدون شیلد) و YSLCY (کابل فرمان با شیلد بافته) رایج است. نسخه‌هایی مثل LiYCY-TP زوج‌های تابیده دارند که برای سیگنال‌های تفاضلی و شبکه‌های صنعتی کم‌سرعت مناسب‌تر است.
ولتاژ نامی را کنترل کنید
کابلهای LiYCY بسته به سازنده و سطح مقطع با ولتاژهای متفاوتی، مثلاً ۲۵۰ ولت یا ۳۰۰/۵۰۰ ولت، عرضه می‌شوند. اگر می‌خواهید کابل شیلددار را برای مدار ۴۰۰ ولت سه‌فاز، مثلاً خروجی اینورتر، استفاده کنید، ولتاژ نامی چاپ‌شده روی کابل یا کاتالوگ سازنده باید برای این ولتاژ مناسب باشد. کابل سیگنال با ولتاژ نامی پایین را برای قدرت به کار نبرید.
انواع شیلد
- بافت مسی (Braid): در فرکانس‌های پایین و متوسط مؤثر است، استحکام مکانیکی خوبی دارد و اتصال آن به گلند و کلمپ ساده است. پوشش بافت (درصد سطحی که بافت می‌پوشاند) هرچه بیشتر باشد، اثر شیلد بهتر است.
- فویل آلومینیومی: پوشش صددرصد دارد و در فرکانس بالا خوب عمل می‌کند، اما شکننده است و با سیم درین به ارت وصل میشود.
- ترکیب فویل و بافت: بهترین عملکرد در محیط‌های صنعتی پرنویز.
کابل فرمان: کجا شیلد لازم نیست
برای مدارهای فرمان ۲۴ ولت DC یا ۲۳۰ ولت AC که سیگنال روشن و خاموش دارند (شستی، کلید سلکتور، بوبین کنتاکتور، چراغ سیگنال)، کابل فرمان بدون شیلد معمولاً کافی است. کابلهای فرمان چندرشته مثل ۷×۱.۵ و ۱۰×۱.۵ اجازه می‌دهند همه رشته‌های یک تجهیز، مثلاً پنل فرمان کنار موتور، با یک کابل منتقل شوند.
- رشته‌ها معمولاً شماره‌گذاری شده‌اند یا یک رشته سبز و زرد برای ارت دارند؛ این را در کاتالوگ سازنده چک کنید.
- سطح مقطع ۱.۵ برای اکثر مدارهای فرمان کافی است؛ در مسیرهای بسیار طولانی با بوبین‌های AC، افت ولتاژ و ظرفیت خازنی بین رشته‌ها را در نظر بگیرید.
- همیشه یک یا دو رشته رزرو داشته باشید.
افشان بودن رشته‌ها در کابل فرمان برای انعطاف در تابلو و درب تابلو مهم است. تفاوت هادی افشان و مفتولی را در راهنمای تفاوت سیم افشان و مفتولی ببینید.
کابل شیلددار برای سیگنال و سنسور
سیگنال‌های آنالوگ مثل ۴ تا ۲۰ میلیآمپر، ۰ تا ۱۰ ولت، سنسورهای دما (PT100 و ترموکوپل)، انکودر و ارتباط RS485 در برابر نویز حساس هستند. منابع نویز در تابلو و کارخانه شامل اینورترها، کنتاکتورها، موتورها و کابلهای قدرت است. برای این سیگنال‌ها:
- کابل شیلددار، ترجیحاً با زوج تابیده، انتخاب کنید.
- سطح مقطع ۰.۵ تا ۱ میلیمتر مربع برای بیشتر سیگنال‌ها کافی است؛ جریان سیگنال‌ها کم است و سطح مقطع بیشتر فقط برای مسیرهای طولانی یا استحکام مکانیکی لازم میشود.
- کابل سیگنال را جدا از کابل قدرت و ترجیحاً در سینی یا داکت جداگانه اجرا کنید. اگر ناچار به عبور از کنار کابل قدرت هستید، تقاطع را عمود انجام دهید.
کابل خروجی اینورتر به موتور
اینورتر (درایو فرکانس متغیر یا VFD) ولتاژ خروجی را با کلیدزنی سریع ترانزیستورها می‌سازد. این کلیدزنی تغییرات ولتاژ بسیار سریعی ایجاد می‌کند که از کابل موتور به‌صورت نویز تابشی و جریان‌های فرکانس بالا در بدنه و ارت منتشر میشود. برای همین سازندگان درایو در دستورالعمل نصب، کابل شیلددار را برای خروجی موتور الزام یا توصیه می‌کنند.
ویژگی‌های کابل مناسب خروجی اینورتر
- ساختار متقارن: سه فاز و هادی ارت به‌صورت متقارن، یا سه فاز با شیلد هم‌محور که نقش هادی حفاظتی را هم دارد. سازندگان کابلهای مخصوص VFD را با همین ساختار تولید می‌کنند.
- شیلد کامل: بافت مسی با پوشش بالا، یا فویل و بافت.
- ولتاژ نامی: متناسب با ولتاژ شبکه و پیک‌های ولتاژ خروجی درایو.
- سطح مقطع: بر اساس جریان نامی موتور و طول کابل؛ با ماشین‌حساب سطح مقطع کابل محاسبه کنید.
برای موتورهای کوچک، کابل افشان شیلددار چهاررشته (سه فاز و ارت) با ولتاژ نامی مناسب، راه‌حل رایج در تابلوهای کوچک است. برای توان‌های بیشتر و طول‌های زیاد، از کابل مخصوص VFD و راهنمای سازنده درایو پیروی کنید.
طول کابل موتور
هر درایو حداکثر طول مجاز کابل شیلددار موتور را در دفترچه خود اعلام می‌کند. در طول‌های زیاد، ظرفیت خازنی کابل جریان‌های نشتی و پیک ولتاژ روی سیم‌پیچ موتور را افزایش می‌دهد و ممکن است فیلتر خروجی یا راکتور لازم شود.
ارت کردن شیلد: یک سر یا دو سر؟
| نوع کابل | اتصال شیلد | دلیل |
|---|---|---|
| خروجی اینورتر به موتور | هر دو سر، با کلمپ یا گلند EMC و اتصال ۳۶۰ درجه | جریان‌های فرکانس بالا باید از مسیر کوتاه شیلد به درایو برگردند؛ اتصال یک‌سر کارایی شیلد را از بین می‌برد. |
| سیگنال آنالوگ ضعیف (۴ تا ۲۰ میلیآمپر، ۰ تا ۱۰ ولت، PT100) | معمولاً یک سر، در سمت تابلو یا دستگاه گیرنده | جلوگیری از حلقه زمین (Ground Loop) و عبور جریان ۵۰ هرتز از شیلد. |
| شبکه‌های صنعتی و سیگنال دیجیتال سریع | طبق استاندارد همان شبکه و دستورالعمل سازنده، اغلب دو سر | نویز فرکانس بالا با اتصال دوسر بهتر دفع میشود؛ هم‌پتانسیل‌سازی ارت دو سر مهم است. |
| کابل فرمان شیلددار در محیط پرنویز | دست‌کم در سمت تابلو | دفع نویز القایی روی مدار فرمان. |
اشتباه رایج: پیگتیل
در بسیاری از تابلوها شیلد را می‌تابانند و با یک سیم بلند (پیگتیل) به ترمینال ارت وصل می‌کنند. در فرکانس‌های بالا، این سیم بلند امپدانس زیادی دارد و اثر شیلد را به‌شدت کم می‌کند. برای کابل موتور اینورتر، شیلد را با کلمپ فلزی یا گلند EMC به‌صورت دورتادور به صفحه فلزی تابلو و جعبه ترمینال موتور وصل کنید.
جدول انتخاب سریع
| کاربرد | کابل پیشنهادی | سطح مقطع رایج |
|---|---|---|
| شستی، چراغ و بوبین کنتاکتور | کابل فرمان چندرشته افشان | ۱ تا ۱.۵ میلیمتر مربع |
| فرمان در کنار اینورتر و موتورهای بزرگ | کابل فرمان شیلددار (YSLCY) | ۱ تا ۱.۵ میلیمتر مربع |
| سنسور و سیگنال آنالوگ | کابل شیلددار LiYCY، ترجیحاً زوج تابیده | ۰.۵ تا ۱ میلیمتر مربع |
| RS485 و Modbus | زوج تابیده شیلددار با امپدانس مناسب شبکه | طبق مشخصات شبکه |
| خروجی اینورتر به موتور کوچک | کابل شیلددار چهاررشته با ولتاژ نامی مناسب | ۱.۵ تا ۲.۵ میلیمتر مربع، بر اساس جریان |
| خروجی اینورتر به موتور بزرگ | کابل مخصوص VFD با ساختار متقارن | بر اساس محاسبه |
برای انتخاب استارتر، کنتاکتور و حفاظت موتورهایی که بدون اینورتر راه‌اندازی می‌شوند، از ابزار انتخاب استارتر موتور استفاده کنید.
کابل افشان شیلددار ۵×۱.۵ افشارنژاد خراسان۵,۵۰۰,۰۰۰ ریال / هر مترکابل افشان شیلددار ۵×۱ افشارنژاد خراسان۴,۱۵۰,۰۰۰ ریال / هر متر
کابل افشان شیلددار ۴×۲.۵ افشارنژاد خراسان۶,۷۵۰,۰۰۰ ریال / هر مترکابل افشان شیلددار ۴×۱.۵ افشارنژاد خراسان۴,۵۰۰,۰۰۰ ریال / هر متراشتباههای رایج
- شیلد بدون اتصال: شیلدی که به هیچ جا وصل نیست، کارایی ندارد و حتی می‌تواند نویز را منتقل کند.
- کابل سیگنال و کابل موتور اینورتر در یک داکت: حتی با شیلد، فاصله و جداسازی مسیر لازم است.
- کابل معمولی برای خروجی اینورتر: نویز آن روی سنسورها، PLC و حتی تجهیزات ساختمان‌های مجاور اثر می‌گذارد.
- ارت دوسر سیگنال آنالوگ بدون هم‌پتانسیل‌سازی: جریان بین دو ارت از شیلد عبور می‌کند و سیگنال را خراب می‌کند.
- بی‌توجهی به ولتاژ نامی کابل شیلددار: کابل سیگنال برای مدار قدرت ساخته نشده است.
چک‌لیست انتخاب کابل شیلددار و فرمان
- نوع سیگنال را مشخص کنید: فرمان روشن و خاموش، آنالوگ، شبکه یا قدرت خروجی اینورتر.
- تعداد رشته‌ها را با یک یا دو رشته رزرو تعیین کنید.
- سطح مقطع را بر اساس جریان و طول مسیر انتخاب کنید.
- ولتاژ نامی کابل را با ولتاژ مدار مقایسه کنید.
- محل و روش ارت کردن شیلد را پیش از اجرا مشخص کنید.
- گلند EMC یا کلمپ شیلد را در لیست خرید تابلو بگذارید.
کابل فرمان۴ کالا در لمپاولتمشاهده و خرید
کابل افشان شیلددار افشارنژاد خراسان در سطح مقطع‌های ۰.۷۵ تا ۲.۵ و دو تا پنج رشته، کابل فرمان نیرو کابل زاگرس و کابل فرمان شیلددار YSLCY صنایع کابل کرمان در لمپاولت عرضه می‌شوند. قیمت روز را در صفحه هر محصول و در لیست قیمت کابل افشارنژاد ببینید. خرید با فاکتور رسمی و ارسال به سراسر کشور انجام میشود؛ برای متراژ پروژه‌ای و لیست کابل تابلو، نوع و متراژ را در واتساپ به شماره ۰۹۱۹-۵۹۳-۲۸۹۹ بفرستید یا با ۰۲۱-۶۶۷۱۱۱۵۹ تماس بگیرید.
سؤالات متداول
کابل LiYCY یعنی چه؟
کابل با هادی افشان مسی (Li)، عایق PVC (Y)، شیلد بافته مسی (C) و روکش PVC (Y). برای سیگنال، سنسور و مدارهای کنترلی حساس به نویز استفاده میشود.
تفاوت کابل فرمان و کابل شیلددار چیست؟
کابل فرمان چندرشته افشان بدون شیلد است و برای شستی، چراغ و بوبین کنتاکتور کافی است. کابل شیلددار یک لایه بافت یا فویل دارد که سیگنال را در برابر نویز محافظت می‌کند و برای سیگنال آنالوگ و خروجی اینورتر لازم است.
شیلد کابل را باید یک سر ارت کرد یا دو سر؟
برای کابل موتور اینورتر هر دو سر با اتصال ۳۶۰ درجه. برای سیگنال‌های آنالوگ ضعیف معمولاً یک سر در سمت تابلو تا حلقه زمین ایجاد نشود. برای شبکه‌های صنعتی از دستورالعمل همان شبکه پیروی کنید.
آیا برای خروجی اینورتر کابل شیلددار لازم است؟
بله. سازندگان درایو برای محدود کردن نویز و رعایت الزامات سازگاری الکترومغناطیسی، کابل شیلددار را برای خروجی موتور الزام یا توصیه می‌کنند. شیلد باید در دو سر به‌درستی ارت شود.
برای سنسور ۴ تا ۲۰ میلیآمپر چه کابلی مناسب است؟
کابل شیلددار با زوج تابیده و سطح مقطع ۰.۵ تا ۱ میلیمتر مربع، اجراشده جدا از کابلهای قدرت و با شیلد ارتشده معمولاً در سمت تابلو.
کابل فرمان ۷×۱.۵ یعنی چه؟
کابل فرمان با هفت رشته افشان، هر رشته با سطح مقطع ۱.۵ میلیمتر مربع. برای انتقال چند مدار فرمان یک تجهیز با یک کابل استفاده میشود.
